کلام جـدید - خسروپناه، عبدالحسین - الصفحة ١٢٣

ازدواج در اسلام، هنجارها و احكام متعددى دارد كه جملگى داراى كاركردهاى مثبت و آشكارند; براى نمونه خواستگارى از ناحيه ى مرد با عنصر عفت و پاكدامنى و رعايت حيا و عزت و سربلندى و فراهم آمدن شرايط و تأمين امتياز زنان هماهنگى دارد و هم چنين كاركرد اذن ولى در ازدواج دختر، اين است كه به تعبير استاد مطهرى، زن اسير محبّت، و مرد بنده ى شهوت است; بنا بر اين، زن با زمزمه هاى محبّت مردان به سرعت متأثر مى شود; پس بر دخترِ مردْ نا آزموده، لازم است كه با پدرش ـ كه از احساسات مردان بهتر آگاه است و سعادت و خير دختر را مى خواهد ـ مشورت كند;[٥٣]علاوه بر اين كه پدر با موافقتش خود را مسئول ازدواج دخترش مى داند و در مراحل مختلف زندگى هميار و همدم او خواهد بود و كاركرد ازدواج كفو با كفو كه به شدت مورد تأكيد اسلام قرار گرفته، با توجه به نقش اشتراك فكرى و اخلاقى در استمرار زندگى، روشن مى گردد و حرمت ازدواج با كفّار نيز از اين منشأ سر چشمه گرفته است.

امّا در زمينه ى كاركرد تعدد زوجات بايد توجه داشت كه اصل اولى در مسئله ى ازدواج تك همسرى است; ولى آن گاه كه در يك جامعه، در اثر جنگ هاى زياد يا به علل ديگر، مردان زيادى از بين روند و زنان بى سرپرست فراوانى باقى بمانند، در آن صورت وحدت زوجه باعث ضايع شدن حقّ تأهل براى زنان بى سرپرست و فساد اجتماعى آن ها مى گردد.[٥٤]

٣.كاركرد روزه

استاد مطهرى علاوه بر جنبه ى عبادى روزه، در بيان آثار اجتماعى آن مى نويسد:

« اساساً يك فلسفه ى روزه اين است كه انسان را از ناز پروردگى خارج مى كند.... ببينيد در ماه رمضان چاقو كشى، آدم كشى، خراب كارى، قمار بازى چه قدر كمتر مى شود ».[٥٥]

هشام بن حكم از حضرت صادق(عليه السلام)در باره ى علت روزه سؤال نمود و امام فرمودند:

علت روزه آن است كه غنى و فقير مساوى گردند; زيرا غنى هيچ گاه گرسنگى را نديده است تا به فقير رحم كند; چون غنى هر چه را بخواهد مى تواند فراهم نمايد. لذا خداوند اراده فرمود كه بين خلقش تساوى بر قرار كند و غنى را هم طعم گرسنگى بچشاند تا از اين طريق اغنيا قلبشان نرم گردد و بر فقرا و گرسنگان ترحم كنند .[٥٦]

٤.كاركرد و حكمت حرمت هم جنس بازى

حضرت رضا(عليه السلام) قطع روابط جنسى با جنس مؤنث و در نهايت منقرض شدن نسل بشر از زمين را حكمت حرمت هم جنس بازى معرفى مى كند.[٥٧]

٥.كاركرد و حكمت حرمت زنا

نظام خانواده از نظر شارع مقدس، از اهميّت خاصّى برخوردار است; به همين دليل و نيز كاركردهاى منفى زنا، از جمله انقطاع نسل و نسب،[٥٨] نفى خويشاوندى و قرابت، زوال حقوق نسبى و سببى، سرگردانى و حيرانى كودكان و شانه خالى كردن از تربيت آن ها، قتل و آدم كشى، بحران احترام و منزلت اجتماعى براى فرزندان زنازاده و...; شارع مقدس حكم به حرمت زنا داده است و بر اين اساس، هم جنس بازى و آميزش جنسى با حيوانات نيز ممنوع گشته است;[٥٩] بنا بر اين براى حفظ جامعه و زدودن بحران هاى فوق، شارع مقدس براى آميزش هاى ممنوع، مجازات هاى سنگين قرار داده است; البتّه براى جرم شناسى و اثبات جرم نيز شرايط سختى از جمله شهادت چهار عادل را شرط نموده است.

٦.كاركرد حكم شرعى طلاق

امام رضا(عليه السلام) مى فرمايد:

علت آن كه طلاق تا سه بار صورت مى پذيرد آن است كه در طول بار اوّل تا سوم مهلتى داده شود تا اگر ميل مجددى حاصل شد و يا خشم و غضب فروكش نمود، امكان باز گشت باشد و اين موجب ترساندن و تأديب زنان معصيت كار نيز مى شود. [٦٠]

٧.كاركرد قصاص

خداوند سبحان در آيه ى (وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ)[٦١]، حيات اجتماعى را از ثمرات قصاص معرفى مى كند و امّا على بن الحسين(عليه السلام) در تفسير آيه ى شريفه مى فرمايد:

« براى شما اى امت محمد(صلى الله عليه وآله وسلم) در قصاص، حيات است; زيرا آن كسى كه به قتل همت گمارد و بداند كه به سبب آن قصاص مى شود، از قتل دست مى شويد و اين امر باعث زنده ماندن شخصى مى شود كه بنا بود به قتل برسد و از طرفى قاتل نيز كه در نهايت گرفتار قصاص مى شد و با علم به اين حكم الهى، مرتكب جنايت نشد و نجات يافت ».[٦٢]