تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٩ - تفسير واى بر دروغگوى گنهكار!

و از اينجا روشن مى‌شود كه چرا در آيه گذشته عذاب به" اليم" توصيف شده و در اينجا به" مهين" و در آيه آينده به" عظيم" در حقيقت هر يك متناسب است با كيفيت گناه آنها!

تعبير به پشت سر، با اينكه دوزخ جلو آنها قرار دارد، و در آينده به آن مى‌رسند، ممكن است از اين نظر باشد كه آنها اقبال به دنيا كرده، و آخرت و عذاب الهى را ناديده گرفته و پشت سر انداخته‌اند، و اين تعبير معمول است كه انسان به هر چيزى بى‌اعتنايى كند مى‌گويند: آن را پشت سر انداخته، قرآن مجيد مى‌گويد:

إِنَّ هؤُلاءِ يُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ وَ يَذَرُونَ‌ ورائهم يوما ثقيلا:" آنها زندگى عاجل دنيا را دوست مى‌دارند و آن روز سنگين قيامت را پشت سر مى‌اندازند" (دهر ٢٧) جمعى از مفسران نيز گفته‌اند كلمه" وراء" از ماده" موارات". هر چيزى است كه از انسان پوشيده باشد، هم به پشت سر گفته مى‌شود و هم به پيش رو آنجا كه دور باشد و پنهان، و به اين ترتيب كلمه" وراء" مفهوم جامعى دارد كه به دو مصداق متضاد اطلاق مى‌شود. [١] اين تفسير نيز بعيد به نظر نمى‌رسد كه بگوئيم: تعبير به" وراء" اشاره به مساله علت و معلول است، فى المثل مى‌گوئيم: اگر فلان غذاى ناباب را بخورى پشت سر آن بيمارى است، يعنى خوردن غذا علت آن بيمارى مى‌باشد، در اينجا نيز اعمال آنها عامل و سبب" عذاب" مهين دوزخ است.

[١] بعضى نيز گفته‌اند كه" وراء" اگر به فاعل اضافه شود به معنى پشت سر، و اگر به مفعول اضافه شود به معنى پيش رو است (روح البيان جلد ٨ صفحه ٤٣٩) ولى دليلى براى اين مطلب در دست نيست.