تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٤ - تفسير پرهيزگاران و انواع نعمتهاى بهشتى

فوق شامل حال آنها نمى‌شود؟

در پاسخ مى‌توان گفت: آيه از پرهيزگاران بلند پايه‌اى سخن مى‌گويد كه از همان ابتدا قدم در بهشت مى‌نهند، و اما از گروه ديگر ساكت است.

اين احتمال نيز وجود دارد كه اين دسته نيز بعد از ورود در بهشت ديگر بيمى از بازگشت به دوزخ ندارند، و در امن و امانند، يعنى آيه فوق حال آنها را بعد از ورود در بهشت ترسيم مى‌كند.

*** در آخرين آيه مورد بحث اشاره به تمام اين نعمتهاى هفتگانه كرده، به صورت يك جمع‌بندى مى‌گويد:" همه اينها به عنوان فضل و بخششى از سوى پروردگار تو است و اين فوز عظيم و پيروزى بزرگى است كه شامل حال پرهيزگاران مى‌شود" (فَضْلًا مِنْ رَبِّكَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ‌) [١] درست است كه پرهيزگاران حسنات بسيارى در دنيا انجام داده‌اند، ولى مسلما پاداش عادلانه آن اعمال ناچيز اينهمه نعمت بى‌پايان و جاودانى نيست اين فضل خدا است كه اينهمه پاداش را در اختيار آنها گذارده.

از اين گذشته، اگر فضل الهى در دنيا شامل حال آنها نبود هرگز نمى‌توانستند آن حسنات را بجا آورند، او به آنها عقل و دانش داد، او پيامبران الهى و كتب آسمانى را فرستاد، و او توفيق هدايت و عمل را شامل حالشان كرد.

آرى بهره‌گيرى از اين توفيقات بزرگ و رسيدن به آن همه پاداش در پرتو اين توفيقات،" فوز عظيم" و پيروزى بزرگى است كه جز در سايه لطف او حاصل نمى‌شود.

***

---

[١] در باره اعراب" فضلا" چند احتمال داده شده است: نخست اينكه" مفعول مطلق" براى فعل محذوفى است (فضلهم فضلا) ديگر اينكه" مفعول لاجله" است، و يا حال.