تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٠ - تفسير مىپرسند قيامت كى بر پا مىشود؟!

اين دگرگونى يا از نظر رنگ چهره‌ها است كه گاه سرخ و كبود مى‌شود و گاه زرد و پژمرده، و يا از نظر قرار گرفتن بر شعله‌هاى آتش است كه گاه اين سمت صورت آنها بر آتش قرار مى‌گيرد، و گاه سمت ديگر (نعوذ باللَّه).

اينجاست كه فريادهاى حسرت‌بارشان بلند مى‌شود و" مى‌گويند: اى كاش ما خدا و پيامبرش را اطاعت كرده بوديم" (يَقُولُونَ يا لَيْتَنا أَطَعْنَا اللَّهَ وَ أَطَعْنَا الرَّسُولَا).

كه اگر اطاعت مى‌كرديم چنين سرنوشت دردناكى در انتظار ما نبود.

***" و مى‌گويند پروردگارا! ما رؤسا و بزرگترهاى خود را اطاعت كرديم و آنها ما را گمراه ساختند (وَ قالُوا رَبَّنا إِنَّا أَطَعْنا سادَتَنا وَ كُبَراءَنا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا) [١]" ساده" جمع" سيد" به معنى مالك بزرگى است كه تدبير شهرهاى مهم و يا كشورى را بر عهده دارد و" كبراء" جمع" كبير" به معنى افراد بزرگ است خواه از نظر سن، يا علم، يا موقعيت اجتماعى، و يا مانند آن.

به اين ترتيب" ساده" اشاره به رؤساى بزرگ محيط است و" كبراء" كسانى هستند كه زير نظر آنها به اداره امور مى‌پردازند، و معاون و مشاور آنها محسوب مى‌شوند، در حقيقت اطاعت ساده را به جاى اطاعت خدا قرار داديم و اطاعت كبراء را بجاى اطاعت پيامبران، و لذا گرفتار انواع انحرافات و انواع بدبختيها شديم.

بديهى است معيار" سيادت" و" بزرگى" در ميان آنها همان معيارهاى‌

---

[١] الف در" الرسولا" و همچنين" السبيلا" (با توجه به اينكه هرگز تنوين با الف و لام جمع نمى‌شود)" الف اطلاق" و براى هماهنگى آخر آيه‌هاست.