شان نزول آيات قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧ - معيار ارزش انسانها

محروميت‌ها و بيمارى‌ها و در ميدان جنگ، استقامت به خرج مى‌دهند؛ اينهاكسانى هستند كه راست مى‌گويند؛ (و گفتارشان با اعتقادشان هماهنگ است؛) و اينها هستند پرهيزگاران!

شأن نزول:

معيار ارزش انسان‌ها

چون تغيير قبله سر و صداى زيادى در ميان مردم به خصوص يهود و نصارى به راه انداخت، يهود كه بزرگ‌ترين سند افتخار خود (پيروى مسلمين از قبله آنان) را از دست داده بودند، زبان به اعتراض گشودند، كه قرآن در آيه ١٤٢ با جمله‌ (سَيَقُولُ السُّفَهاءُ) به آن اشاره كرده است، آيه فوق نازل گرديد و تأئيد كرد كه اين همه گفتگو در مسأله قبله صحيح نيست بلكه مهم‌تر از قبله مسائل ديگرى است كه معيار ارزش انسان‌هاست و بايد به آنها توجه شود و آن مسائل را در اين آيه شرح داده است. [١]

ا ١٧٨ يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى‌ الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَ الأُنْثى‌ بِالأُنْثى‌ فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخيهِ شَيْ‌ءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَداءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسانٍ ذلِكَ تَخْفيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ رَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدى‌ بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَليمٌ ا ١٧٩ وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ‌

اى افرادى كه ايمان آورده‌ايد! حكم قصاص در مورد كشتگان، بر شما نوشته شده است:

آزاد در برابر آزاد، و برده در برابر برده، و زن در برابر زن. پس اگر كسى از سوى برادر (دينى) خود، چيزى به او بخشيده شود، بايد از راه پسنديده پيروى كند؛ و قاتل نيز، به نيكى ديه را (به ولىّ مقتول) بپردازد؛ اين، تخفيف و رحمتى است از ناحيه پروردگارشما!

[١] «مجمع البيان»، ذيل آيه مورد بحث؛ «تفسير ابن كثير»، ج ١، ص ٣٥٢، ذيل آيه مورد بحث؛ «تفسير رازى»، ج ٥، ص ٢١١، ذيل آيه مورد بحث و تفاسير ديگر.