شان نزول آيات قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠١ - سوگند براى منافع مادّى

اگر هر دو هم مراد باشد مانعى ندارد؛ زيرا مى‌دانيم، گرچه غالب آيات قرآن در مورد خاص نازل شده اما جنبه عمومى داردوبه‌اصطلاح مورد مخصص نخواهد بود.

ا ٧٧ إِنَّ الَّذينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَيْمانِهِمْ ثَمَناً قَليلًا أُولئِكَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَ لا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَ لايَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ‌

كسانى كه پيمان الهى و سوگندهاى خود (به نام مقدس او) را به بهاى ناچيزى مى‌فروشند، آنها بهره‌اى در آخرت نخواهند داشت؛ و خداوند با آنها سخن نمى‌گويد و به آنان در قيامت نمى‌نگرد و آنها را (از گناه) پاك نمى‌سازد؛ و عذاب دردناكى براى آنهاست.

شأن نزول:

سوگند براى منافع مادّى‌

جمعى از دانشمندان يهود مانند «ابى رافع»، «حُيَىّ بن اخطب» و «كعب بن اشرف» به هنگامى كه موقعيت اجتماعى خود را در ميان يهود در خطر ديدند كوشش كردند نشانه‌هائى كه در «تورات» درباره آخرين پيامبر وجود داشت و شخصاً در نُسَخى از «تورات» با دست خود نگاشته بودند، تحريف نمايند و حتى سوگند ياد كنند: آن جمله‌هاى تحريف شده از ناحيه خدا است! به همين جهت آيه فوق، نازل گرديد و شديداً به آنها اخطار كرد. [١]

جمعى از مفسران نيز گفته‌اند: اين آيه درباره «اشعث بن قيس» نازل گرديد كه به دروغ مى‌خواست، زمين ديگرى را تملك كند، هنگامى كه آماده اداى سوگند براى ادعاى خود شد، آيه فوق نازل گرديد و در اين هنگام «اشعث بن قيس» ترسيد و اعتراف به حق كرد و زمين را به صاحبش بازگرداند. [٢]

[١] «مجمع البيان»، ذيل آيه مورد بحث؛ «بحار الانوار»، ج ٩، ص ٧١ و ج ٦٦، ص ١١٨؛ «تفسير طبرى»، ذيل آيه؛ «بحر المحيط»، ذيل آيه؛ «تفسير آلوسى»، ذيل آيه.

[٢] «مجمع البيان»، ذيل آيه مورد بحث؛ «بحار الانوار»، ج ٩، ص ٧١ و ج ٦٦، ص ١١٨؛ «تفسير طبرى»، ذيل آيه؛ «تفسير قرطبى»، ذيل آيه؛ «تفسير آلوسى»، ذيل آيه.