شان نزول آيات قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٢ - پشيمانى از شركت نكردن در جهاد

نگذشت كه آيه بعد نازل شد، و دستور داد: پيامبر قسمتى از اموال آنها را برگيرد، و مطابق بعضى از روايات، يك سوم از اموال آنها را پذيرفت. [١]

در پاره‌اى ديگر از روايات مى‌خوانيم: آيه فوق درباره «ابو لبابه» و راجع به داستان «بنى‌قريظه» است.

«بنى‌قريظه» گروهى از «يهود» بودند، با «ابو لباله» مشورت كردند آيا تسليم حكم پيامبر صلى الله عليه و آله بشوند يا نه؟

او گفت: اگر تسليم شويد همه شما را سر مى‌برند! سپس از اين گفته خود پشيمان شد و توبه كرد، و خود را به ستون مسجد بست و تا آيه فوق نازل شد و خداوند توبه او را پذيرفت. [٢]

ا ١٠٦ وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ اللَّهُ عَليمٌ حَكيمٌ‌

و گروهى ديگر، به فرمان خدا واگذار شده‌اند (و كارشان با خداست)؛ يا آنها را مجازات مى‌كند، و يا توبه آنان را مى‌پذيرد (، هر طور كه شايسته باشند)؛ و خداوند دانا و حكيم است!

شأن نزول:

پشيمانى از شركت نكردن در جهاد

جمعى از مفسران گفته‌اند: آيه فوق، درباره سه نفر از متخلفان جنگ «تبوك» به نام «هلال بن اميّه»، «مرارة بن ربيع» و «كعب بن مالك» نازل شده است، [٣] كه شرح پشيمانى و چگونگى توبه آنها، در ذيل آيه ١١٨ همين سوره، به خواست خدا

[١] «مجمع البيان»، ذيل آيه مورد بحث، و تفاسير ديگر؛ «بحار الانوار»، ج ٢٢، ص ٦٧، ٩٣ و ٩٤، و ج ٢١، ص ٢٠١؛ «تفسير على بن ابراهيم قمى»، ج ١، ص ٣٠٣ و ٣٠٤.

[٢] «مجمع البيان»، ذيل آيه مورد بحث، و تفاسير ديگر؛ «بحار الانوار»، ج ٢٢، ص ٦٧، ٩٣ و ٩٤، و ج ٢١، ص ٢٠١؛ «تفسير على بن ابراهيم قمى»، ج ١، ص ٣٠٣ و ٣٠٤.

[٣] «بحار الانوار»، ج ٢١، ص ٢٠٢ و ٢٠٤؛ «مجمع البيان»، ذيل آيه.