شان نزول آيات قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٧ - تهيدستان ياران اصلى اسلام

(١١) وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا لَوْ كانَ خَيْراً ما سَبَقُونا إِلَيْهِ وَ إِذْ لَمْ يَهْتَدُوا بِهِ فَسَيَقُولُونَ هذا إِفْكٌ قَدِيمٌ‌

كافران درباره مؤمنان چنين گفتند: «اگر (اسلام) چيز خوبى بود، هرگز آنها (در پذيرش آن) بر ما پيشى نمى‌گرفتند»! و چون خودشان به وسيله آن هدايت نشدند مى‌گويند: «اين يك دروغ قديمى است»!

شأن نزول:

تهيدستان ياران اصلى اسلام‌

مفسران براى آيه مورد بحث، شأن نزول‌هاى متعددى نقل كرده‌اند:

١- اين آيه در مورد «ابوذر غفارى» است كه در «مكّه» اسلام آورد و قبيله او (بنى‌غفار) نيز به دنبال او ايمان آوردند، (و از آنجا كه قبيله بنى‌غفار باديه‌نشين و فقير بودند كفار قريش كه مردانى ثروتمند و شهرنشين بودند گفتند: اگر اسلام چيز خوبى بود، اين بى‌سر و پاها بر ما سبقت نمى‌گرفتند!) در اينجا بود كه آيه فوق نازل شد، و به آنها پاسخ گفت. [١]

٢- يك كنيز رومى در «مكّه» بود به نام «ذى النيره» [٢] كه دعوت پيامبر صلى الله عليه و آله را اجابت كرد، بزرگان قريش گفتند: اگر آنچه را محمّد صلى الله عليه و آله آورده، چيز خوبى بود «ذى‌النيره‌ها» بر ما مقدم نمى‌شدند! [٣]

٣- گروهى از قبايل باديه‌نشين «مكّه» پيش از مردم شهر، به اسلام روى آوردند، اشراف «مكّه» گفتند: اگر اسلام چيز خوبى بود، اين شترچران‌ها! بر ما سبقت نمى‌گرفتند. [٤]

[١] «قرطبى»، ج ١٦، ص ١٨٩؛ «زاد المسير»، ج ٧، ص ١٣٥.

[٢] «ذى النيرة» از زنانى بود كه زود اسلام را پذيرفت، و به همين جهت «ابوجهل» او را شكنجه و آزار مى‌داد.

[٣] «قرطبى»، ج ١٦، ص ١٨٩؛ «زاد المسير»، ج ٧، ص ١٣٥.

[٤] «قرطبى»، ج ١٦، ص ١٩٠؛ «بحار الانوار»، ج ٩، ص ١٥٤؛ «زاد المسير»، ج ٧، ص ١٣٥.