آفريدگار جهان - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٨ - ٥ بلاهاى نسبى و مطلق!

بعضى‌ها مظهر خشم و قهر طبيعت هستند، امّا اگر مطالعات دقيق‌ترى در اين باره كرده و از قضاوت‌هاى عجولانه بپرهيزيم، نتيجه طور ديگرى خواهد بود، يعنى به اين حقيقت مى‌رسيم كه حقايق مطلق را با حقايق نسبى اشتباه نكنيم.

همواره مطالعات ما درباره سود و زيان حوادث و موجودات اين جهان، نسبى است، يعنى مقياس سنجش را در اين مطالعات، وضع خود و كسانى قرار مى‌دهيم كه سرنوشت آنها با ما ارتباط نزديك دارد. آنچه به نفع ماست، خوب و مفيد و آنچه به زيان ماست، بد و مضّر مى‌دانيم. ما هرگز حساب نمى‌كنيم كه فلان حادثه‌اى كه در سرنوشت ما اثر بدى گذاشته، در صد سال آينده چه آثارى به بار خواهد آورد.

يك مادّه شيميايى مخصوص، ممكن است از نظر ما سمّ مهلك باشد، زيرا اثر سوئى روى دستگاه‌هاى مختلف بدن ما مى‌گذارد، ولى چه بسا همين مادّه براى جاندار ديگر داروى حيات بخش باشد و به عكس چه بسا مادّه ديگرى كه داروى حيات بخش ماست، نسبت به ديگرى سمّ مهلك محسوب شود.

ولى آيا تنها سود و زيان ما مى‌تواند ملاك خوب و بد بودن يك موجود يا يك حادثه باشد؟ يا اينكه بايد براى يك قضاوت كلّى و نهايى، مجموعه تأثيرات اين حادثه را مورد مطالعه قرار دهيم؟

خلاصه اينكه مطالعات نسبى كه در چهار چوبه شرايط و موضوعات خاصّى صورت مى‌گيرد، هرگز نمى‌تواند ملاك قضاوت مطلق گردد و اشتباهاتى كه از اين راه ممكن است دامنگير ما گردد، بسيار مهم و غير قابل گذشت است.

براى روشن شدن اين حقيقت، ذكر چند مثال لازم به نظر مى‌رسد.

هر كسى نقش خويش بيند در آب!

١. فروردين ماه است، ابرهاى ضخيمى صفحه آسمان نيلگون را پوشانده و رگبار متناوبى بر كوه و صحرا مى‌ريزد، زمين‌هاى تشنه آبيارى شده و گل‌ها و گياهان‌