درس سوّم: ماهيت مرگ و عوامل هراس از آن‌ مرگ آغاز زندگى اخروى‌ مرگ، امرى يقينى است. مردم جهان با همه اختلاف مسيرها و روشهايى كه دارند، از هر جا شروع كنند، سرانجام در يك نقطه، به هم مى‌رسند و آن پايان زندگى است، خواه زندگى توأم با فقر باشد يا توانايى، همراه با خوشبختى باشد يا بدبختى. مردم ج معاد استدلالى ٣١ ج - افراد بدى كه راحت جان مى‌دهند:
ص : ٣٠ هان با تمام تفاوتهاى فكرى خويش، در حتمى بودن وقوع مرگ اتفاق نظر دارند و تعبير يقين از مرگ در قرآن، شايد اشاره‌اى باشد به همين مطلب «١»، آنجا كه مى‌فرمايد:
«وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقينُ» «٢» پروردگار خويش را عبادت كن تا يقين (مرگ) به تو برسد.
«وَ كُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدّينِ حَتَّى اتينَا الْيَقينُ» «٣» و روز جزا را تكذيب مى‌كرديم تا يقين (مرگ) به ما رسيد.
مرگ از ديدگاه على (ع)
حضرت على عليه السلام مى‌فرمايد:
«مرگ در نظر من، مانند نوشيدن شربت‌خنكى‌است كه انسان در روز بسيار گرم بياشامد.» «٤»