عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس (ج3)

جلد سوم (فرهنگ عاشورا)

بخش اول فرهنگ عاشورا

فصل اوّل ويژگىهاى فرهنگ عاشورا

1 خلوص،بىآلايشى و پالايش كربلا

2 تجلّىگاه همۀ ابعاد و اضلاع مكتب

3 حجّت كامل

4 وحدت در جهت،انديشه و عمل

5 تداوم و استمرار و تكامل

6 حياتبخشى و زايندگى

7 مديريت و برنامهريزى

1-7 زمينهسازى

2-7 انتخاب زمان مناسب

3-7 سازماندهى و مديريت ياران

4-7 مديريت در بحران

فصل دوم جلوههاى فرهنگ عاشورا در دفاع مقدّس

1 زيارت عاشورا

2 ايثار در عطش

3 تطابق الگوهاى عاشورا با جبهه

1-3 شباهت به امام حسين(ع)

2-3 شباهت به ابوالفضل(ع)

3-3 شباهت به على اكبر(ع)

4-3 شباهت به قاسم

5-3 شباهت به على اصغر

6-3 شباهت انقلاب به عاشورا و امام به اباعبداللّه

7-3 شباهت به حبيب بن مظاهر

4 صفا،اخلاص و شور عاشورايى

فصل سوم آزادگان؛جلوههاى عاشورايى در اسارت

1 برپايى مراسم سوگوارى

2 مقاومت و پايدارى

3 توسّل

4 امر به معروف و نهى از منكر

5 تجلى عشق به امام حسين در سيماى امام خمينى

6 عزّتخواهى

7 تأثيرگذارى بر دشمن

فصل چهارم وصيّتنامههاى عاشورايى

1 ساختار و نظام مطالب

2 محتوا و درونمايه

1-2 امر به معروف و نهى از منكر

2-2 اصلاح بر اساس معيارها

3-2 رضاى الهى

3 طرح شعائر عاشورايى

4 عشقورزى به مكتب و نام اباعبداللّه(ع)

5 نمادها و نمودها و ارزشهاى عاشورايى

6 الگوها و چهرههاى عاشورايى

فصل پنجم سرودههاى دفاع مقدّس و فرهنگ عاشورا

1-1 حماسه

2-1 پيام

4-1 عرفان و شيفتگى عارفانه

2 نوحهها و مراثى

3 رجزها و شعارها

فصل ششم نامها و نوشتههاى نينوايى

1 نامها

1-1 نام لشكرها،تيپها و گردانها

2-1 نام اعزامهاى سراسرى

3-1 نام و رمز عمليّاتها

2 نوشتهها

1-2 پيشانىبندها و لباسنوشتهها

2-2 تابلونوشتهها

3-2 مزارنوشتهها

فصل هفتم امام خمينى و پيوند دفاع مقدّس با عاشورا

1 الهامبخشى كربلا در تحمّل مصائب

2 ثمردهى تحمّل مصائب

3 عدم توجّه به كميّت

4 درسآموزى كربلا

5 مجالس سوگوارى،عامل تداوم كربلا

بخش دوم شباهتجويى به جنگهاى صدر اسلام

فصل اوّل آواى تكبير

1 شعار تكبير،وسيلۀ دفاعى

2 فتح با تكبير

3 هراس دشمن از تكبير رزمندگان

فصل دوم حضور پيرمردان و نوجوانان

1 پيرمردان در رزم

2 نوجوانان در صحنۀ نبرد

فصل سوم حضور زنان در دفاع

1 مداوا و پرستارى مجروحان

2 فراهم كردن غذا و آبرسانى

3 انتقال مجروحان و شهيدان

4 رساندن تداركات و مهمّات

5 تشويق رزمندگان

6 صبورى

7 شركت در رزم

فصل چهارم ايثار مجروحان

فصل پنجم پرچم و پيشانىبند

عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس (ج3) - سنگری، محمدرضا - الصفحة ١٦٠ - ٣-١ سوگ

است و از پيام،حماسه و ابعاد عارفانۀ كربلا كم‌تر مى‌توان نشان گرفت.در تركيب‌بند محتشم كاشانى با مطلع:

باز اين چه شورش است كه در خلق عالم است باز اين چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است

كه امروز زينت پرده‌ها و مجالس سوگوارى است،با همۀ زيبايى،عظمت، استحكام،بلاغت و تأثيرگذارى،از وصف فتوّت،پاكى،پارسايى، ستيم‌ستيزى،عشقبازى،زمان‌شناسى،وحدت و همدلى و جلوه‌هاى شكوهمند پاكبازان كربلا تقريباً كم‌بهره است.به سخن ديگر،اين سروده گزارش حماسه و اخلاق و معرفت و محبّت كربلا نيست،بلكه غمنامه‌اى زيبا،سوزناك و مؤثّر است.

در سروده‌هاى پس از اين تركيب‌بند،هزاران سرودۀ سوزناك و مؤثّر ديگر مى‌توان يافت كه تنها همين بُعد كربلا را ترسيم كرده‌اند و با همۀ ارزش و گيرايى،كربلا با تمام ابعاد در آن‌ها چهره ننموده است.در اين ميان، نمونه‌هايى چون سرودۀ حجةالاسلام نيّر تبريزى نادر و كمياب است. [١]در سروده‌هاى عصر انقلاب و دفاع مقدّس،با بهره گرفتن از الگوهاى كربلا افزون بر بيان عظمت‌ها و مكرمت‌ها و بزرگوارى‌هاى عاشقان سالك راه حسين،اندوه و غمى تنيده در تار و پود شعر احساس مى‌شود.

سوگ هرچند در سروده‌هاى آغازين انقلاب اندكى كم‌رنگ شد،امّا در شعر دفاع مقدّس همپاى حماسه و پيام چهره نمود.به همين دليل،برخى سروده‌ها

[١]
.«گفت اى گروه هركه ندارد هواى ما برگردد و برون رود از كربلاى ما
تا دست و رو نشست به خون‌مى‌نيافت‌كس راه طواف بر حرم كبرياى ما
اين عرصه نيست جلوه‌گه روبه و گراز شيرافكن است باديۀ ابتلاى ما»
ر.ك:شورش در خلق عالم،حسين درگاهى،محمد جواد انوارى،عبدالحسين طالعى،ص١٣٥-١٤٧.