عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس (ج3) - سنگری، محمدرضا - الصفحة ١٤٩ - ١-١ حماسه
در تاريخ ادب عاشورايى بهويژه شعر،بُعد حماسى كربلا بهندرت تجلّى و انعكاس يافته است.مقاومت ياران اندك در مقابل سپاه عظيم دشمن،نبرد در عطش،شجاعت و پاكبازى،براى ديگران از خود گذشتن و در غربت و تنهايى بدون هراس و تشويش ماندن و تا آخرين نفس جنگيدن،ابعاد حماسى كربلايند كه در سرودههاى گذشتۀ ادبيات فارسى تقريباً ديده نشدهاند.در تركيببند مشهور محتشم كاشانى-با همۀ عظمت و زيبايى و ارجمندى-اين بُعد كربلا را نمىتوان يافت.
در سالهاى دهۀ پنجاه برخى شاعران مذهبى كه گاه رويكردى سياسى داشتند،به بُعد حماسى كربلا توجّه نموده،سرودههايى عاشورايى عرضه كردهاند كه در آنها تپش و شور حماسى احساس مىشود.از نمونههاى مشهور آن،اين سرودههاى خوشدل تهرانى است كه بر مزار برخى شهداى دفاع مقدّس نيز ديده مىشود:
پايان زندگانى هركس به مرگ اوست
جز مرد حق كه مرگ وى آغاز دفتر است
آغاز شد حيات حسينى به مرگ او
اين قصّه رمز آب حيات است و كوثر است
سربازى حسين و سرافرازى حسين
امروز زينت سر هر تاج و افسر است
و اين دو بيت مشهور:
دشمنت كشت ولى نور تو خاموش نگشت
آرى آن جلوه كه فانى نشود نور خداست
زنده را زنده نخوانند كه مرگ از پى اوست
بلكه زنده است شهيدى كه حياتش ز قفاست
با پيروزى انقلاب اسلامى بهويژه در سالهاى آغازين دفاع مقدّس، سرودههايى پرشور براى تحريض و برانگيختن جامعه و رزمندگان براى پايدارى،ايثار و فداكارى عرضه شد.در اين سرودهها،بُعد حماسى كربلا چيره مىنمايد.از شاخصترين،ماندگارترين و نمونههاى كمنظير سرودههاى عاشورايى،سرودۀ مشهور«خطّ خون»از سيّد على موسوى گرمارودى است.در اين شعر بلند كهدر سال ٥٨ سروده شده و در قالب سپيد است،پيام و فرهنگ عاشورا تموّج دارد:
درختان را دوست مىدارم
كه به احترام تو قيام كردهاند
و آب را
كه مَهر مادر توست،
خون تو شرف را سرخگون كرده است
شفق،آينهدار نجابتت،
و فلق،محرابى
كه تو در آن
نماز صبح شهادت گزاردهاى
^^^
در فكر آن گودالم
كه خون تو را مكيده است
هيچ گودالى چنين رفيع نديده بودم
در حضيض هم مىتوان عزيز بود
از گودال بپرس!
^^^