ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧١ - پيغام سروش
ادامه از صفحه ٢٩
سال ٢٥٤ رحلت نموده بود.
بر اين اساس نويسندگان معاصر از قبيل خيرالدين زركلى تاريخ وفاتش را حدد سال ٢٥٠ ق.[١] و استاد على دوانى در حدود سال ٢٥٤ ق. نگاشتهاند.[٢]
از طرف ديگر مىدانيم كه حضرت حجتابن الحسن، عليهالسلام، در سال ٢٥٥ ق. متولد گرديدند. بنابراين وفات على بن مهزيار قبل از ولادت امام زمان، عليهالسلام، بوده است و عليهذا پس چگونه به محضر آن حضرت رسيده بود!
٢- شيخ كلينى در كتاب الحج فروع كافى اين حديث را نقل كرده است:
محمد بن يحيى، عمّن حدّثه، عن ابراهيم بن مهزيار قال: كتبت الى ابى محمد، عليهالسلام: أنّ مولاك على بن مهزيار أوصى أن يحجّ عنه من ضيعة صير ربعها لك فى كلّ سنة حجّة إلى عشرين دينارا و إنّه قد انقطع طريق البصرة فتضاعف المؤونة على الناس فليس يكتفون بعشرين دينارا و كذلك أوصى عدة من مواليك فى حجّهم؟ فكتب: يجعل ثلاث حجج حجّتين إن شاءالله.[٣]
خلاصه ترجمه حديث اينست كه: جناب ابراهيم بن مهزيار برادر على بن مهزيار، نامهاى خدمت امام حسن عسكرى، عليهالسلام، نوشته به اين مضمون كه غلام شما على بن مهزيار وصيت نموده كه از درآمد باغى كه يك چهارم آن را براى شما قرار داده، همه ساله مبلغ بيست دينار براى حج نيابتى براى او خرج گردد. ولى از آنجا كه راه بصره قطع شده هزينه سفر حج افزايش پيدا كرده و مردم به بيست دينار اكتفا نمىكنند. به تعدادى از شيعيان شما نيز درباره حجشان وصيت كرده است. امام عسكرى، عليهالسلام، در جواب نامه ابراهيم فرمود: هر سه حج را دو حج قرار دهند. انشاءالله (يعنى هزينه هر سه حج را براى دوبار حج رفتن قرار دهند.)
از اين حديث استفاده مىشود كه على بن مهزيار دوران امامت امام حسن عسكرى، عليهالسلام، را درك كرده، زيرا براى آن حضرت يك چهارم باغ را قرار داده و در همان زمان امامت آن حضرت يعنى قبل از دوران غيبت امام زمان، عليهالسلام، به ملكوت اعلى پيوسته بود. زيرا راوى درباره وصيتى كه على بن مهزيار انجام داده سؤال كرده بود. بنابراين مضمون اين حديث هم با آن قصه تشرف على بن مهزيار به محضر امام زمان، عليهالسلام، سازگارى ندارد. اگر چه سند حديث مرسل است ولى در هر حال حداقل مىتواند مويدى بر رد آن قصه باشد.
ناگفته نماند كه مرحوم محقق خوئى بخاطر ضعف و ارسال در اين حديث درك زمان امامت امام حسن عسكرى، عليهالسلام، توسط على بن مهزيار را بكلى بىاساس خوانده است.[٤]
٣- بنابر نقل كتابهاى معتبر، آن كسى كه در زمان غيبت امام زمان، عليهالسلام، خدمت آن حضرت رسيده شخصى به نام على بن ابراهيم بن مهزيار يعنى برادرزاده على بن مهزيار بوده است. زيرا مهزيار سه پسر داشته، اولى و مشهور آنها همان على دومى ابراهيم و سومى داود، و همگى از فقها و از اصحاب ائمه، عليهمالسلام، بودند و على كه خدمت امام زمان رسيده، فرزند ابراهيم بوده است.
كتابهايى كه قصه تشرف على بن ابراهيم بن مهزيار را نقل نموده عبارتند از:
الف) كمالالدين و تمامالنعمه تأليف شيخ صدوق (م ٣٨١ ق.) در باب مَن شاهد القائم، سند و ابتداى روايت از اين قرار است:
حدثنا ابوالحسن على بن موسى بن احمدبن ابراهيم بن محمدبن عبدالله بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن الحسين بن على بن ابىطالب، عليهمالسلام، قال: وجدت فى كتاب أبى، رضى الله عنه، قال: حدثنا محمدبن احمد الطوال عن أبيه عن الحسن بن على الطبرى عن أبى جعفر محمد بن الحسن بن على بن ابراهيم بن مهزيار قال: سمعت أبى يقول: سمعت جدى على بن ابراهيم بن مهزيار يقول: كنت نائماً فى مرقدى: إذ رأيت فى ما يرى القائم قائلًا يقول لى: حج فإنّك تلقى صاحب زمانك الخ ...[٥]
البته شيخ صدوق در جاى ديگر اين كتاب با سندى ديگر قصه تشرف