ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٨٣ - حكمتهاى غيبت
كلام نور
غيبت امام زمان، عليهالسلام، در نگاه على، عليهالسلام
حضرت على، عليهالسلام، موضوع غيبت را با زمينهسازى بخصوصى مرحله به مرحله مطرح مىنمايند. در مرحله اول پس از تصريح به لزوم وجود حجت الهى در روى زمين مىفرمايند:
... لا تخلوا الأرض من حجة قائم للّه حجته. إمّا ظاهر معلوم و إمّا خائف مغمور ...[١]
زمين هرگز از حجت الهى كه براى خدا قيام مىكند خالى نخواهد بود منتهى گاهى [شرايط براى حضور علنى او فراهم مىشود و در نتيجه] حجت پروردگار عالم به صورتى كه براى همگان شناخته شده باشد در بين آنها زندگى مىكند ولى گاهى [به جهت وقوع انحرافات و پيدايش فساد و تباهى زمينه براى حضور آشكار حجت آماده نمىگردد لذا او] به صورت نهان و ناشناخته به انجام وظيفه مىپردازد.
در روايت ديگر بعد از اشاره به ضرورت وجود امام معصوم در زمين و تبيين مسؤوليتهاى وى اضافه مىنمايند كه:
حجت خدا يا ظاهر است و فرمانروايى نمىكند) چون از او فرمانبردارى نمىشود (و يا غايب از ديدهها و پنهان است كه مردم در انتظارش به سر مىبرند اگر چه جسم و شخص حجتهاى الهى در برههاى از زمان به جهت ترس يا وجود خطر مخفى باشد ولى دانش آنها از مردم نهان نخواهد بود و آداب ايشان در قلبهاى مؤمنان استوار و ثابت خواهد بود و مردم بر طبق آن آداب رفتار خواهند كرد.[٢]
آنگاه پس از معرفى بيشتر امام زمان، عليهالسلام، مىفرمايند:
للقائم منّا غيبة امدها طويل ...[٣]
براى قائم ما دوره غيبتى هست كه مدت آن طولانى خواهد بود.
بالاخره در روايتى ديگر اصبغ بن نباته مىگويد:
روزى به خدمت علىبن ابىطالب، عليهالسلام، رسيدم با كال تعجب ديدم آنحصرت در درياى فكر غوطهور است، عرض كردم يا اميرالمؤمنين مگر اتفاقى افتاده است كه اينگونه نگران به نظر مىرسيد؟ حضرت فرمودند: درباره فرزندى كه از نسل من بعدها به دنيا خواهد آمد فكر مىكردم. او يازدهمين فرزند من است او مهدى ماست كه زمين را پس از آنكه از ظلم و ستم پر شده است با عدل و داد پر خواهد ساخت. براى او دوران غيبت و سرگردانى خواهد بود كه عدهاى در آن ايام از حق منحرف مىشوند ...[٤]
و بر طبق روايت ديگرى در اشاره به طولانى بودن دوره غيبت مىفرمايند:
دوره غيبت آن حضرت به اندازهاى طولانى خواهد بود كه افراد ناآشناى به مصالح الهى بگويند: براى خداوند نيازى در آل محمد، صلّىاللَّهعليهوآله، نيست [٥]
يعنى اگر از آل محمد، صلّىاللَّهعليهوآله، كسى در روى زمين وجود داشت تاكنون بايد ظهور مىكرد و به اين نابسامانيها پايان مىداد.
و در ضمن سخنان ديگرى در توصيف دوره غيبت فرمودهاند:
وقتى كه امام غايب از فرزندان من از چشم مردم پنهان شد افراد از حدود شرع خارج مىشوند و اغلب مردم گمان مىكنند كه حجت خدا از بين رفته است و امامت باطل شده است سوگند به خدا در چنين دورهاى حجت خدا در بين آنهاست در كوچه و بازار رفت و آمد مىكند و سخنان آنها را مىشنود ... او مردم را مىبيند ولى آنها تا زمان معينى قادر به رؤيت او نيستند ...[٦]
حكمتهاى غيبت
براى غيبت امام زمان، عليهالسلام، علت و حكمتهاى زيادى در روايات اهلبيت، عليهمالسلام، ذكر شده است كه در مجموعه روايات حضرت على، عليهالسلام، در اين باره به چند مطلب به عنوان علت و حكمت غيبت اشاره شده است كه اين بخش را با ذكر آن موارد به پايان مىبريم:
١- ليغيبنّ عنهم تمييزاً لاهل الضلالة ...
او از ديدهها پنهان خواهد شد تا گمراهان شناخته شوند.[٧]
٢- و اعلموا أنّ الأرض لا تخلوا من حجة للّه و لكن الله سيعمى خلقه منها بظلمهم و جورهم و إسرافهم على