ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٢ - نگرشى به زيارت آل ياسين

نگرشى به زيارت آل ياسين‌

سيد مجتبى بحرينى‌

قسمت هفتم‌

السلام عليك فى آناء ليلك و أطراف نهارك‌

سلام بر تو در همه ساعتهاى شبت و در همه اطراف و جوانب روزت‌

اين جمله از سلام بيانگر درود بر آن وجود مقدس در همه اوقات است.

در لغت مى‌خوانيم:

الآن: ظرف للوقت الذى أنت فيه. آناءالليل: ساعاته.[١]

آن ظرف است براى وقتى كه در آن هستى و آناءالليل ساعات شب است.

امين الاسلام طبرسى گويد:

در مفرد آناء دو قول است يكى إنى مثل نحْى و ديگر إنى مثل مِعى و اخفش انْو آورده است.[٢]

آن: وقت، هنگام، لحظه‌اى كه در آنى، دم، وقت حاضر، متوسط ميان ماضى و مستقبل، اندك زمان. جمع: آنات ... آناء (جمع إنْى و أنْى و إنو): ساعتها، هنگامها، وقتها. آناءالليل: كرانه‌ها و ساعتهاى شب، اوقات شب.[٣]

از آنچه آورديم استفاده مى‌شود كه آناء جمع آن نيست. جمع آن آنات است. آناء جمع إنْى و إنَى و أنْى و إنْو است و به معناى ساعتها و وقتها است. آناء ليل ساعات و اوقات شب است. اطراف جمع طرْف و طرَف است كه به اين معانى آمده است: كنار هر چيزى، آخر هر چيزى، ناحيه و جهت.[٤] شايد در اينجا همان معناى اول مناسب‌تر باشد.

حاصل و نتيجه اين جمله سلام چنين مى‌شود كه در همه ساعات شب و اول و آخر روز به حضرتش سلام مى‌كنيم؛ سلام صبحگاهى و درود شامگاهى.

چنين به نظر مى‌رسد كه تعبير اين سلام مستفاد از اين آيه شريفه قرآن است:

... وَ مِنْ آناءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرافَ النَّهارِ لَعَلَّكَ تَرْضى‌.[٥]

مرحوم طبرسى مى‌گويد:

كسانى كه تسبيح را در اين آيه به معناى ظاهرش گرفته‌اند گفته‌اند مقصود مداومت بر تسبيح و تمجيد در عموم اوقات است.[٦]

نتيجه، در اين جمله زيارت مى‌توانيم بگوييم: مقصود عرض سلام و درود و اظهار انقياد و ادب در جميع اوقات و ساعات روز و شب است و خصوص اول و آخر و دو طرف روز مورد نظر نيست. يعنى، سلام بر تو هميشه و در همه آناء ليل و ساعات شب و در همه اوقات و آنات روز. شايد اين معنى مناسب‌تر از معناى گذشته باشد.

به عبارت ديگر، گويا زائر مى‌خواهد در اين سلام قيد زمان را بردارد و حجاب وقت را بدرد: سلام من بر آن وجود مقدس هميشگى است؛ قيد وقتى و شرط زمانى ندارد. مى‌خواهم هميشه و پيوسته بر آقا و مولايم عرض سلام داشته باشم.