ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٨ - نقش تاريخى على بن مهزيار در احياء ميراث فرهنگى شيعه
شاگردان ديگر ائمه، عليهمالسلام، از جمله تنى چند از اصحاب اجماع و بويژه با استفاده از اصول اربعمائة كه توسط شاگردان امام صادق، عليهالسلام، بصورت پراكنده تدوين شده بود. با تبويب و دستهبندى و تهذيب نمودن آن اصول متفرق و با توشههاى ديگرى كه از خرمن معرفت برداشته بودند، كتابهاى فقهى، عقيدتى، اخلاقى، تفسيرى و تاريخى منظم و متقنى تأليف و منتشر ساختند.
بطور مثال حسن بن سعيد پنجاه كتاب[١] حسين بن سعيد سى كتاب[٢] و على بن مهزيار علاوه بر سى كتاب مشابه كتب حسين بن سعيد، ده كتاب ديگر به نامهاى حروفالقرآن، كتابالقائم، عليهالسلام، كتاب انبياء، كتاب نوادر، كتاب وفات ابوذر، كتاب اسلام سلمان فارسى، كتاب خصال، كتاب حديثالاشعريه، كتاب رسائل على بن اسباط و كتاب حديث بدر، يعنى مجموعاً چهل كتاب تأليف نمودهاند.
كتابهاى على بن مهزيار كه در عناوين با كتابهاى حسين بن سعيد مشابه و مشترك است عبارتند از: وضو، صلاة، زكاة، صوم، حج، طلاق، حدود، ديات، تفسير، فضائل، عتق و تدبير، تجارات و اجارات، مكاسب، مثالب، دعا، تجمل و مروت، مزار، رد بر غلات، وصايا، مواريث، خمس، شهادات، فضائلالمؤمنين و برهم، ملاحم، تقيه، صيد و ذبائح، زهد، اشربه، نذور و ايمان و كفارات، بشارات، النكاح.[٣]
كتابهاى فوق از اصلىترين و عمدهترين كتابهائى بوده كه مورد استناد اصحاب كتب اربعه قرار گرفته است.
كتب اربعه كه عبارت است از:
١- كافى، تأليف محمد بن يعقوب كلينى (م ٣٢٩ ق.)
٢- من لا يحضرهالفقيه، تأليف محمد بن على بن بابويه قمى، شيخ صدوق (م ٣٨١ ق.)
٣ و ٤- تهذيب و استبصار تأليف محمد بن حسن، شيخ طوسى (م ٤٦٠ ق.)
اين كتب كه از اوايل غيبت كبرى تاكنون به عنوان معتبرترين و اصلىترين مجامع حديث شيعه كه حاوى فرهنگ تشيع اعم از فقه و اخلاق و تفسير مىباشند، مورد استفاده و مراجعه عموم دانشمندان شيعه و همه كسانى كه خواهان آشنائى با مكتب اهلبيت، عليهالسلام، بودهاند قرار گرفته است. مؤلفان آنها عمدتاً از كتابهاى آن سه بزرگوار اهوازى استفاده نمودهاند. زيرا فاصله زمانى بين مؤلفان كتب اربعه و كتابهاى تأليف شده توسط شاگردان ائمه بخصوص اصول اربعمائه حدود ٢٠٠ الى ٣٠٠ سال بوده و در اين فاصله بسيارى از نسخههاى اصلى اصول اربعمائه معدوم يا مفقود شده بود، اما بحمدالله كتابهاى بزرگان اهوازى آن خلاء را پر نمود و اصحاب كتب اربعه با عنايت به اعتمادى كه به آنها داشتند اصول اربعمائه و ديگر احاديث را از آن