ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٥ - امّا نكته ها و پيام ها
يك سبو معرفت
كنكاشى پيامواره در احاديث مهدوى
مرتضى مهدوى يگانه
قال الامام الصّادق (ع):
«لتدمعن عليه عيون المؤمنين»[١]
اين بخشى از حديث آن امام همام است كه درباره زمان غيبت و اوضاع و احوال مؤمنان در آن زمان بيان فرمودهاند و بدين معناست: «ديدگان انسانهاى مؤمن بر امام عصر (ع) در آن زمان، گريان خواهد بود.»
امّا نكتهها و پيامها
١. نكته اصلى حديث، گريه انسانهاى با ايمان بر امام زمان (عج) است. شايد تا كنون در فرهنگ و مكتب مهدويت، توجّه اذهان بر مسئله گريه بر امام عصر (ع)، به عنوان يك مسئله اصلى و جدّى معطوف نشده باشد؛ مسائلى مثل غيبت، انتظار، دعا، صبر، مبارزه، دشمنشناسى؛ ولىشناسى و امثال آن در اين مكتب تاكنون، كم و بيش مطرح شدهاند؛ امّا گريه بر امام، خير.
راستى گريه بر امام يا براى امام در زمان غيبت، مىتواند مسئلهاى بزرگ و داراى اهمّيت باشد يا نه؟ اين امر صرفاً به بعد عاطفى مكتب مهدوى باز مىگردد و مىتواند تنها صبغه جنبى و فرعى داشته باشد؟
شايد در يك نگاه سطحى و غيركارشناسانه، بتوان به گزينه دوم رأى داد؛ امّا دو تأكيد شديد در كلمه «لتدمعن»، يعنى «لام» در اوّل و «نون مشدّد» در آخر آن و نيز برخى اشارات ديگر، هر انسان فهيم و ژرفنگرى را به سوى گزينه اوّل سوق مىدهد.
٢. حقايقى بسيار عميق و مهم در اسلام و «قرآن» و مكتب شيعه وجود دارد كه مسئله گريه بر امام عصر (عج) را به عنوان مسئلهاى با ابعاد گسترده و حائز اهمّيت معرفى مىكند و ذكر آنها حتّى فهرستوار نيز در اين نوشتار مختصر ممكن نيست. اگر خداى متعال توفيقى رفيق كرد، در نوشتارى ديگر آن را تبيين خواهيم كرد؛ امّا اينجا مىگوييم: آن تأكيدات اكيد امام صادق (ع) ايجاب مىكند كه به اين مسئله بايد نگاهى جدّىتر و محقّقانهتر داشته باشيم.
حاصل اين تأكيدها، آن است كه يكى از حالات منتظران و دوستان امام زمان (عج) براى آن مولاى مهربان، بىترديد گريهكردن است. در ادامه، به برخى مصاديق و دلايل گريه، خواهيم پرداخت.
٣. در خود حديث مطرح شده كه از جمله دلايل اين گريه، بلكه مهمترين آنها، ايمان است؛ زيرا فرمودند: «مؤمنان بر آن حضرت مىگريند.» يعنى ايمان و گريه بر امام، رابطه مستقيم با هم دارند. هر كه ايمانش به خدا، دين، معنويت، قيامت و به امام بيشتر باشد، گريهاش نيز بر آن حضرت فزونتر خواهد بود. از سوى ديگر، گريه بر امام عصر (عج) دل را زلالتر، احساسات را عميقتر، گرايش را محكمتر و خلاصه ايمان را بيشتر مىكند و اين ايمان به نوبه خود، گريه بر ايشان را افزونتر مىسازد و همينطور ...
٤. امّا چرا گريه بر امام؟ يا براى امام؟
در يك نگاه، ممكن است گريه دوستان و پيروان امام براى خود آنها باشد؛ مثل گريه از درد فراق و دورى از ايشان، گريه براى درخواست ديدار امام، گريه براى خوف از گمراهى در زمان غيبت، گريه از روى محبّت و عشق به محبوب و ...
امّا تأكيد حديث بر عنوان «عليه»، اشارت بدان دارد كه گريه بر خود امام يا براى او، مطرح است. امّا چرا؟ موارد زير شايد بيانگر برخى پاسخها براى اين سؤال باشد:
الف) گريه براى غربت و مظلوميت امام عصر (عج)؛
ب) گريه براى طولانى شدن غيبت آن حضرت؛