طول دفاع مقدّس، قبل از عمليات‌ها به نيروهاى خاصّمان آنتى‌بيوتيك مى‌داديم تا دچار بيمارى نشوند. به اين، ايمنى‌سازى دارويى مى‌گويند و تا وقتى آنتى‌بيوتيك در بدن فرد باشد، او بيمار نمى‌شود.

ما بايد از كاهش تهديد شروع كنيم. ما اگر بتوانيم تعداد دشمنان را كم كنيم، خودبه خود از سطح و ميزان تهديدها كاسته مى‌شود. مثلًا الآن درباره مذاكرات گفته مى‌شود كه باعث كاهش تهديدها شده است. در مرحله بعد، بايد زيرساخت‌ها را ايمن كنيم. اگر زيرساخت بهداشتى، آب، غذا و گوشت سالم باشد و مردم در سلامت باشند، ميزان تأثيرگذارى عوامل بيولوژيك كم مى‌شود. نظارت‌ها بايد آن‌قدر قوى باشد كه هيچ مادّه غذايى و داروى قاچاق وارد كشور نشود.

الآن در كشور، مقابله با تهديدهاى نرم را پدافند غيرعامل نام‌گذارى كرده‌اند؛ در مقابل پدافند عامل كه با سلاح و تفنگ و امثال آن است. براى اينها چون فاعل و به وجود آورنده تهديد مجهول است، عملًا با خود او نمى‌شود مقابله كرد. مشكل ديگر اين است كه بعد از رفتن عامل، تازه اثرگذارى‌ها اتّفاق مى‌افتد. ذيل پدافند غيرعامل، پدافند زيستى است كه به تهديدهاى بيولوژيك مى‌پردازد.

در پدافند زيستى، اوّلين گام ما رصد است. حتّى در شرايط صلح، ما مواظبيم دشمنى، آب ما را آلوده نكند. سازمان آب و فاضلاب بايد منابع را غيرقابل دسترسى كند، هيچ لوله‌اى روى زمين نباشد، در هيچ تانكرى باز نباشد. اين اقدامات براى پيشگيرى و حفاظت از استحكامات است. تمام منابع آب ما بايد سيستم هشدار داشته باشد، دوربين داشته باشد، نگهبان داشته باشد و در دسترس نباشد، حصار داشته باشد كه كسى نتواند وارد شود و آب را الوده كند. در همين همه گيرى اخير (مرداد ٩٤) شهر «سپيدان» منبع شهر سيستم هشدار خرابى پمپ كلر نداشته و نگهبان دائمى نداشته است. خب اگر برق قطع شود يا پمپ كلر خراب شود، فاجعه پيش مى‌آيد. اينها خيلى مهم است هيچ منبع آبى در شهرها نبايد فاقد سيستم هشدار و دوربين و نگهبان و ثبت دائمى اتّفاقات باشد تا يك تروريست با دسترسى به منبع اصلى آب، فاجعه نيافريند. من اين هشدار را مى‌دهم كه قبل از فاجعه بايد اقدام كنيم نه پس از آن. علاج واقعه قبل از وقوع بايد كرد در زمان آرامش كه الآن هست. مديران ما بايد هميشه هوشيار و جدّى باشند و پيشگيرى كنند. مانند همين مطلب براى بقيه عرصه‌هاى زيستى بايد لحاظ شود؛ مثل غذا، مثل كشاورزى، دامپرورى شيلات و غيره. متولّى رصد و پايش اطّلاعات وزارت اطّلاعات است؛ چون همه اطّلاعات و اخبار دست آنهاست و در حوزه‌هاى تخصّصى خود آن سازمان، مثلًا دامپزشكى، كشاورزى، آفات، بهداشت، موادّ غذايى و دارو. همه متولّى خودش را دارد. اينها بايد نسبت به تهديدات نوين بيوتروريستى هوشيار باشند.

مرحله دوم مديريت بحران در حين بحران است. تمام آنچه گفتيم درباره پيش از بحران بود. وقتى دشمن توانست جايى را آلوده كند، بايد سيستم مديريتى ما جورى آماده باشد كه بتواند سريع واكنش نشان بدهد نه اينكه بعد از اتمام فاجعه، تازه به ميدان بيايند. انتقادى كه ما به سيستم موجود مديريت بحران كشور داريم، همين است كه هميشه بعد از بحران، تازه درگير مى‌شوند. ببينيد ما به اورژانس و آتش نشانى زنگ مى‌زنيم، چند دقيقه بعد، خودشان را فورى مى‌رسانند. اگر خداى ناكرده در جايى اپيدمى و آلودگى رخ داد، آيا سيستمى داريم كه حدّاقل ما مثل اورژانس به آن زنگ بزنيم؟ اصلًا چنين چيزى تعريف نشده و حتّى خود بنده هم نمى‌دانم بايد در چنين شرايطى، بگويم افراد به كجا مى‌توانند زنگ بزنند! چنين شماره‌اى را الآن اصلًا نداريم. حدّاقل يكى از مراكز ١١٠ يا ١١٥ يا ١٢٥ متولّى اين امر بشوند تا مردم با اينها تماس بگيرند و آنها هم بقيه نهادهاى مرتبط را مطّلع كنند. در دنيا اين هماهنگى‌ها را كرده‌اند. مردم پليس را مسئول امنيت مى‌دانند يا آتش‌نشانى يا اورژانس يا هلال احمر را. الآن خوشبختانه سازمان پدافند غيرعامل قرارگاه‌هاى زيستى را در سراسر كشور درست كرده است. سند ملّى برنامه پدافند زيستى را آماده كرده‌ايم. مديريت حوادث كشور به دو دسته تقسيم مى‌شوند: طبيعت‌ساز و انسان‌ساز. اوّلى را سازمان مديريت بحران به عهده دارد و دومى را سازمان پدافند غيرعامل. البتّه توقّع ما اين است كه اين دو يا با هم ادغام شوند يا يك وزارتخانه يا معاونت رياست جمهورى كه قدرت اجرايى بالا داشته باشد؛ بشوند. در كشورهاى بحران‌خيز، معاون رئيس‌جمهور، متولّى اين امر است. الآن سازمان مديريت بحران زير مجموعه وزارت كشور است‌