ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٣ - فضيلت شب نيمه شعبان
امور ياد شده بيان شده است؟
مرحوم سيد بن طاووس (م ٦٦٤ ق.) در پاسخ پرسش ياد شده مىگويد:
شايد مراد روايات مزبور اين باشد كه تعيين زمان مرگ و تقسيم روزى به صورتى كه احتمال محو و اثبات آن وجود دارد، در شب نيمه شعبان صورت مىگيرد؛ امّا تعيين حتمى زمان مرگ يا تقسيم حتمى روزىها در شب قدر انجام مىشود و شايد مراد آنها اين باشد كه در شب نيمه شعبان امور مزبور در لوح محفوظ، تعيين و تقسيم مىشوند، ولى تعيين و تقسيم آنها در ميان بندگان در شب قدر واقع مىشود. اين احتمال هم وجود دارد كه تعيين و تقسيم امور ياد شده در شب قدر و شب نيمه شعبان صورت گيرد. به اين معنا كه در شب نيمه شعبان وعده به تعيين و تقسيم امور مزبور در شب قدر داده مىشود. به عبارت ديگر امورى كه در شب قدر تعيين و تقسيم مىگردند، در شب نيمه شعبان به آنها وعده داده مىشود. همچنان كه اگر پادشاهى در شب نيمه شعبان به شخصى وعده دهد كه در شب قدر مالى را به او مىبخشد، در مورد هر دو شب اين تعبير صحيح خواهد بود كه بگوييم مال در آن شب از آن حضرت چنين بخشيده شده است.[١]
كميل بن زياد از ياران امام على (ع)، چنين روايت مىكند كه:
در «مسجد بصره» در نزد مولايم اميرالمؤمنين نشسته بودم و گروهى از ياران آن حضرت نيز حضور داشتند. در اين ميان يكى از ايشان پرسيد: معناى اين سخن خداوند كه: «فيها يفرق كل أمر حكيم؛[٢] در آن شب، هر امرى با حكمت معين و ممتاز مىگردد»، چيست؟ حضرت فرمودند:
«قسم به كسى كه جان على در دست اوست! همه امور نيك و بدى كه بر بندگان جارى مىشود، از شب نيمه شعبان تا پايان سال، در اين شب تقسيم مىشود. هيچ بندهاى نيست كه اين شب را احياء دارد و در آن دعاى خضر بخواند، مگر آنكه دعاى او اجابت شود.»
پس از آنكه امام از ما جدا شد، شبانه به مزلش رفتم. امام پرسيد: «چه شده است اى كميل؟ گفتم: اى اميرمؤمنان! آمدهام تا دعاى خصر را به من بياموزى. فرمود:
«بنشين اى كميل! هنگامى كه اين دعا را حفظ كردى، خدا را در هر شب جمعه يا در هر ماه، يك شب يا يك بار در سال يا حدّاقل يك بار در طول عمرت، با آن بخوان كه خدا تو را يارى و كفايت مىكند و تو را روزى مىدهد و از آمرزش او برخوردار مىشوى. اى كميل! به خاطر زمان طولانىاى كه تو با ما همراه بودهاى، بر ما لازم است كه درخواست تو را به بهترين شكل پاسخ دهيم. آنگاه دعا را چنين انشاء فرمود ...»[٣]
شايان ذكر است كه اين دعا همان دعايى است كه امروزه آن را با نام «دعاى كميل» مىشناسيم.
اميرمؤمنان على (ع)، در روايتى ديگر در فضيلت شب نيمه شعبان چنين مىگويد:
«در شگفتم از كسى كه چهار شب از سال را به بيهودگى بگذراند: شب عيد فطر، شب عيد قربان، شب نيمه شعبان و اوّلين شب از ماه رجب ...»[٤]
از امام صادق (ع)، روايت شده كه پدر بزرگوارشان در پاسخ كسى كه از فضيلت شب نيمه شعبان از ايشان پرسيده بود، فرمودند:
«اين شب برترين شبها بعد از شب قدر است. خداوند در اين شب، فضلش را بر بندگان جارى مىسازد و از منّت خويش، گناهان آنان را مىبخشد. پس تلاش كنيد كه در اين شب به خدا نزديك شويد. همانا اين شب، شبى است كه خداوند به وجود خود سوگند ياد كرده كه در آن، درخواستكنندهاى را مادام كه درخواست گناه نداشته باشد، از درگاه خود نراند. اين شب، شبى است كه خداوند