ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٤ - دوم ديدگاه مخالفان
- شيخ حرّ عاملى، آن را در كتاب «إثبات الهداة» درج نموده است.
- وحيد بهبهانى، به مضمون آن فتوى داده است.
- بحرالعلوم، در كتاب «رجال» خويش، آن را مورد استناد قرار داده است.
- قاضى نورالله شوشترى، محافظت بر آن را بر هر مؤمنى لازم داشته است.
- ميرزا عبدالله اصفهانى (افندى) آن را در كتاب «رياض العلماء» نقل كرده است.
- ميرزاى نورى، آن را در كتاب «جنة المأوى» و «النّجم الثّاقب» آورده است.
البتّه، حكايتى نيز درباره محلّ اقامت حضرت امام (ع) از سوى شخصى به نام انبارى نقل شده است. امّا به دليل آنكه وى، آن را از شخصى مجهول نقل كرده است؛ به همان حكايت پيشين اكتفا مىكنيم.[١]
براساس حكايت على بن فاضل، حضرت امام عصر (عج) و فرزندان ايشان، در آن جزيره، در «اقيانوس اطلس» سكونت دارند و همه ساله، در موسم حج، حج مىگزارند و پس از زيارت آباء و اجداد طاهرينشان (ع) در «حجاز»، «عراق» و «طوس»، مجدّداً به جزيره باز مىگردند و اقامت غالب آن حضرت (ع) در همان جزيره است.
دوم: ديدگاه مخالفان
همان طور كه قبلًا گفتيم، جمعى از عالمان شيعه حكايتى را كه دلالت بر وجود جزيره خضراء دارد، و مطابق آنچه بيان شد، محلّ اقامت غالب حضرت امام زمان (ع) مىباشد، داراى اشكال مىدانند و از آنجا كه دليل ديگرى در دست نمىباشد، به وجود چنان جزيرهاى قائل نيستند.
اشكالات استناد اين حكايت از سوى اين دسته از عالمان عبارتند از:
١. علّامه مجلسى (ره)، كه اين حكايت از طريق نقل او در كتاب بحارالأنوار به گوينده آن (على بن فاضل) مىرسد، در مقدّمه بيان حكايت مىگويد: رسالهاى مشهور به جزيره خضراء ...، سبب اينكه برايش باب مستقلّى باز كردم، اين است كه آن را در كتابهاى روايى نديدم.
آنگاه حكايت را از بسم الله الرّحمن الرّحيم آغاز مىكند، امّا آن را بدون معرفى راوى قبل از خود، و ذكر نام كسى كه مىگويد: آن را در خزانه اميرمؤمنان (ع) يافته است»، نقل كرده است.
آنگاه حكايت آغاز مىشود كه شخصى مىگويد: در خزانه اميرمؤمنان ... متنى به خط شيخ فاضل فضل بن يحيى بن على طيبى كوفى ديدم كه در آن چنين آمده بود ... امّا اسمى از كسى كه آن را باز مىگويد، وجود ندارد.
به علاوه، سيد هاشم بحرانى نيز كه معاصر علّامه مجلسى است، گفته: يكى از مشايخ مىگويد: به خطّ شيخ يافتم ...
با توجّه به اين، اسم و نسب و وضعيت فردى كه حكايت را تعريف مىكند، معلوم نيست. قطعاً آن فرد علّامه مجلسى نبوده است؛ زيرا ايشان تصريح مىكند كه تنها به نقل از رساله متداول بسنده كرده است و به دنبال صاحب رساله نگشته است تا وضعيت او را مشخّص كند.
به علاوه، عبارت علّامه بحرانى نيز نمىرساند كه از خود آن شخص شنيده است. لذا مىگويند، چگونه امكان دارد كه بحرانى آن را ببيند، امّا مجلسى كه معاصر اوست، آن را نبيند؟
٢. تشخيص اين فرد نامعلوم، كه مىگويد: اين خط، عين خطّ طيبى است، محل ترديد و غيرقابل اعتماد است. زيرا طيبى، صد سال پيش از او فوت كرده بوده است.
٣. نسب على بن فاضل كه در روايت، مازندرانى خوانده شده، با گفته