در اعتقاد شيعه، امام غايب غافل از مردم و جداى از ايشان نيست؛ بلكه به رغم ناشناخته بودن چهره، به عنوان حجّت در ميان مردم حاضر است و به حكم امامت، وظايف الهى خويش را انجام مى‌دهد؛ هر چند جزئيات و چگونگى اين رفتارها براى مردم روشن نباشد.

راوى مى‌گويد: از امام صادق (ع) پرسيدم كه مردم در زمان غيبت چگونه از وجود امام بهره‌مند مى‌شوند؟

حضرت فرمودند: «همچنان كه از خورشيد، هنگامى كه در پشت ابرهاست، بهره‌مند مى‌شوند.»

در اين روايت امام غايب به آفتاب پشت ابر تشبيه شده و فوايد او به فوايد آفتاب پنهان در زير ابر مى‌ماند. پس اصل بهره‌بردارى مردم از نور و گرما و اشعه مفيد خورشيد پابرجاست؛ ولى نكته مهم اين است كه در روزهاى آفتابى استفاده مردم از آفتاب بيشتر از روزهاى ابرى است. در نتيجه در عصر ظهور بهره‌بردارى مردم از بركات امام معصوم بيشتر خواهد بود.

از وجود نازنين ولى عصر (عج) در مورد اين مطلب سؤال شد. ايشان فرمودند:

«چگونگى بهره‌مندى مردم از من در ايام غيبتم، مانند بهره‌مندى از نور خورشيد است؛ زمانى كه ابرها آن را از چشمان مردم پوشيده بدارند.»[١]

گرچه حضرت ولى عصر (عج) در دوران غم‌انگيز غيبت، از تصرّفات در بعضى از شئونات خويش، مانند حضور آشكار در جامعه و به دست گرفتن زمام امور كناره‌گيرى مى‌كنند؛ ليكن بايد دانست كه اين امر، يكى از اختيارات امام (ع) است؛ امّا در بقيه امور دست ايشان باز است و بسيارى از مشكلات جامعه را رفع و از درماندگان دست‌گيرى مى‌نمايند و امدادهاى غيبى آن بزرگوار در سرتاسر عالم هستى جريان دارد.

اين مطلب شواهد فراوانى در طول تاريخ غيبت صغرا و كبراى امام دارد كه براى روشن شدن بحث، به گوشه‌اى از آنها، به صورت خلاصه اشاره مى‌كنيم و از پويندگان اين راه دعوت مى‌كنيم به كتاب‌هايى كه در اين زمينه نوشته شده، مراجعه نمايند.[٢]

حضرت ولى عصر، ارواحنا له فداه، به دو صورت از درماندگان و دوستداران خود دستگيرى نموده و مشكلات آنها را برطرف مى‌نمايند. براى خواص از اولياء و علماى ربّانى و فقها و مجتهدان و كسانى كه مورد توجّه و عنايت ويژه ايشان هستند، امكان ارتباط مستقيم و حضورى و درك محضر پر نور و استفاده از هدايت باطنى خويش را فراهم مى‌نمايند و در موارد ديگر براى حلّ مشكلات و فهم مسائل دينى و عقيدتى كه نقش حياتى در اجراى احكام اسلام دارد، به وسيله ارتباط غيرمستقيم- از طريق توقيع يا موارد مشابه ديگر- پيام خود را به مخاطبان منتقل نموده و مشكلات و معضلات جامعه و شيعيان خود را برطرف مى‌نمايند.[٣]

امكان ارتباط مستقيم و حضورى‌

در اين‌گونه ارتباطات شخص عارف و آگاه به مقام امام (ع)، با توجّه به نيازى كه براى درك معارف اهل بيت در خود احساس مى‌كند، خود را در مسيرى قرار مى‌دهد كه موجبات رضايت و خشنودى خداوند و پيامبر و اهل بيت ايشان را فراهم سازد و مشكلات علمى و دنيايى خويش را به اين وسيله مرتفع نمايد.

داستان تشرّفات و توسّلاتى كه در كتاب «بركات ولى عصر (عج)» آمده، مؤيد كاملى بر اين مطلب است.