ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٥ - آيا خضر پيامبر بوده است؟
و فتح يا كسر آن. وى فرزند ماعيد بن عيص بن اسحاق است و برخى گفتهاند:
نامش ايليا فرزند ملكان بن قالع بن قالع بن ارفخشد بن سام بن نوح مىباشد و در برخى شروح آمده كه نامش الياس بن ملكان بن ارفخشد بن سام بن نوح است و گفته شده كه نامش ايليا بن عاميل بن شمالخين بن اريا بن علقما بن عيص بن اسحاق بن ابراهيم است.
همچنين گفتهاند نامش ارميا بن حلشا و از اسباط هارون بوده است؛ ولى اصحّ آن است كه از پيامبر (ص) رسيده كه نامش بليا بن ملكان عامر بن ارفخشد بن سام بن نوح (ع) مىباشد. بنابراين نام اصلى وى خضر نبوده؛ بلكه به دليل صفاتى كه در او بوده است، به خضر معروف شده است.
آيا خضر پيامبر بوده است؟
در اينكه آيا حضرت خضر (ع) پيامبرى از پيامبران يا بندهاى از بندگان صالح خدا بوده، بحث و گفتوگوست. در بعضى اخبار آمده است كه خضر و ذوالقرنين پيامبر نبوده؛ بلكه هر دو عالم بودند.
امّا بسيارى از علما به استناد برخى آيات و روايات معتقدند كه حضرت خضر (ع) پيامبرى از پيامبران خدا بوده است.
علّامه طريحى مىگويد:
بسيارى از علما مىگويند، وى پيامبر بوده و استدلال كردهاند به اينكه به موسى گفت: «وَما فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِي؛ هرگز اين كارها را از پيش خود انجام ندادم.»
علّامه طباطبايى پس از آنكه مسئله عالم بودن خضر را مطرح مىكند، مىگويد:
ليكن آيات نازل شده در قصّه خضر و موسى ظاهر در اين است كه وى پيامبر بوده است.
و آنگاه اضافه مىكند:
آنچه كه از روايات نبوى و از طريق اهل بيت وارد شده؛ چنانكه محمّد بن عمّاره از امام صادق (ع) آورده، به دست مىآيد كه خضر پيامبرى مرسل بوده است كه خداوند وى را به سوى قومش فرستاد. او نيز مردم را دعوت به توحيد و اقرار به انبياء و رسل و كتابهاى آسمانى نمود.
ويژگىهاى خضر (ع)
حضرت خضر (ع) داراى ويژگىهاى زيادى است كه به برخى از آنها به استناد روايات اشاره مىكنيم:
١. وى از جمله كسانى است كه به چشمه آب حيات دست پيدا كرده و مقدارى از آن را نوشيده است؛
٢. خضر (ع) هم اكنون زنده است و تا نفخ صور زنده خواهد بود؛
امام رضا (ع) فرمود: «خضر از آب حيات نوشيد، پس او زنده است تا نفخ صور دميده شود.»
حلبى نيز در همين راستا آورده است كه: «اجمع العلماء بالنقل على كون الخضر حيا باقيا الى لان»؛
٣. خداوند به خضر (ع) توان و قدرت نيرومندى عطا كرده؛ چنانكه طريحى مىنويسد: خداوند به خضر توان و قدرت بسيار بالايى عطا كرد.
٤. از خصوصيات و ويژگىهاى خضر اين بوده كه به هر كجا مىنشست، آنجا سرسبز مىگشت. امام صادق (ع) فرمودند:
«بر هيچ تخته خشكيدهاى نمىنشست؛ مگر آنكه سبز مىگشت و بر هيچ زمينى بىآب و علف قرار نمىگرفت؛ مگر آنكه سرسبز مىگشت و به همين جهت خضر ناميده شد.»
همچنين گفته شده كه هر گاه به نماز مىايستاد، اطرافش سرسبز مىگشت؛
٥. قرآن مجيد هر چند آشكارا نام او را نبرده است؛ امّا از او به عنوان عالم ياد كرده است و در سوره كهف در جريان ملاقات حضرت موسى با خضر چنين مىفرمايد: «فَوَجَداعَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَيْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً»؛
٦. هر كجا نامش برده شود، فوراً حاضر مىگردد. امام رضا (ع) درباره اين ويژگى مىفرمايد:
«وَ إِنَّهُ لَيَحْضُرُ حَيْثُ مَا ذُكِرَ فَمَنْ ذَكَرَهُ مِنْكُمْ فَلْيُسَلِّمْ عَلَيْه؛
هر كجا از او ياد شود، همانجا حاضر مىشود، پس هر يك از شما به ياد او افتاد، بر او سلام كند.»؛
٧. حضور همه ساله، در مراسم حج.
امام رضا (ع) مىفرمايد: «وَ إِنَّهُ لَيَحْضُرُ الْمَوْسِمَ كُلَّ سَنَةٍ فَيَقْضِى جَمِيع
الْمَنَاسِكِ وَ يَقِفُ بِعَرَفَةَ فَيُؤَمِّنُ عَلَى دُعَاءِ الْمُؤْمِنِينَ؛
همه ساله در مراسم حج حضور مىيابد و تمام مناسك حج را نيز انجام مىدهد و در عرفات در كنار ساير حجّاج خانه