آقايانى كه طالب مواعظ هستند، از ايشان سؤال مى‌شود: آيا به مواعظى كه تا [به‌] حال شنيده‌ايد، عمل كرده‌ايد، يا نه؟ آيا مى‌دانيد كه: «هر كه عمل كرد به معلومات خودش، خداوند مجهولات او را معلوم مى‌فرمايد؟» آيا اگر عمل به معلومات- اختياراً- ننمايد، شايسته است توقّع زيادتى معلومات؟ آيا بايد دعوت به حق، از طريق لسان باشد؟ آيا نفرموده: «با اعمال خودتان، دعوت به حق بنماييد». آيا طريق تعليم را بايد ياد بدهيم، يا آنكه ياد بگيريم؟ آيا جواب اين سؤال‌ها از قرآن كريم: «وَالَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا؛ هر آينه، آنان را كه در [راه‌] ما جهاد كردند، به راه‌هايمان هدايت كنيم» و از كلام معصوم: «من عمل بما علم، ورّثه الله علم ما لم يعلم؛ هر كس به آنچه مى‌داند عمل كند، خداوند علم آنچه را نمى‌داند به او مى‌آموزد». [روشن نمى‌شود؟] خداوند توفيق مرحمت فرمايد كه آنچه را كه مى‌دانيم، زير پا نگذاريم و در آنچه نمى‌دانيم، توقف و احتياط نماييم تا معلوم شود. نباشيم از آنها كه گفته‌اند:

پى مصلحت مجلس آراستند

نشستند و گفتند و برخاستند!

وَ ما تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ، عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ أُنِيبُ‌.

والسّلام عليكم و رحمة الله و بركاته.

الاقل محمد تقى البهجة- مشهد مقدّس ربيع الاوّل ١٤١٧ ه. ق. (١٣٧٥ ه. ش)

دستورالعمل هشتم‌

من كلام على (ع): «إعلم أنّ كلّ شئٍ من عملك تبعٌ لصلاتك: بدان كه هر چيزى از عمل تو، تابع نماز توست»؛ عليكم بالمحافظة على الصّلوات الخمس فى اوائل أوقاتها و بالإقبال بالكلّ إليه تعالى فيها، لاتفوتكم السّعادة إن شاءالله تعالى؛ بر شما باد به محافظت بر نمازهاى پنج‌گانه در اوّلين وقت‌هاى آنها؛ و بر شما باد به روى نمودن و توجّه با تمام وجود به سوى خداى تعالى؛ [در اين صورت‌] سعادت را از دست نخواهيد داد. إن شاءالله تعالى.

وفّقنا الله و إيّاكم لمراضيه و جنّبنا سخطه بمحمّدٍ و آله الطّاهرين، صلوات الله عليهم أجمعين.

دستورالعمل نهم‌

جماعتى هستند كه وعظ، خطابه و سخنرانى را كه مقدّمه عمليات مناسبه مى‌باشند، با آنها معامله ذى‌المقدّمه مى‌كنند، كأنّه دستور اين است كه «بگويند و بشنوند، براى اينكه بگويند و بشنوند!» و اين اشتباه است. تعليم و تعلّم، براى عمل مناسب است و استقلال ندارند. براى تفهيم اين مطلب و ترغيب به آن فرموده‌اند: «كونوا دعاة إلى الله بغير ألسنتكم» با عمل بگوييد و از عمل ياد بگيريد و عملًا شنوايى داشته باشيد. بعضى مى‌خواهند معلّم را تعليم نمايند، حتّى كيفيت تعليم را از متعلّمين ياد بگيرند. بعضى «التماس دعا» دارند، مى‌گوييم «براى چه؟» درد را بيان مى‌كنند، دوا را معرفى مى‌كنيم، به جاى تشكّر و به كار انداختن، باز مى‌گويند: «دعا كنيد!» دور است آنچه مى‌گوييم و آنچه مى‌خواهند؛ شرطيّت دعا را با نفسيّت آن مخلوط مى‌كنند. ما از عهده تكليف، خارج نمى‌شويم، بلكه بايد از عمل، نتيجه بگيريم و محال است عمل، بى‌نتيجه باشد و نتيجه، از غير عمل، حاصل شود؛ اين طور نباشد:

پى مصلحت، مجلس آراستند

نشستند و گفتند و برخاستند!