محمد بن عبد الوهاب در سال ١١١ ق. به دنيا آمد و دوران كودكى خود را در نجد گذراند، در حوزه علميه حنبلى درس خواند و براى ادامه تحصيل مدتى در مدينه روزگار گذراند. وى به كشورهاى متعددى رفت، مدتى در بصره، بغداد، و حتّى در شهرهاى كردستان، همدان، اصفهان و شيراز را نيز از نزديك مشاهده كرد. وى در عراق، مورد شناسايى و تعليم محمّد بن عبدالوهاب گمارده ويژه وزارت مستعمرات بريتانيا در كشورهاى اسلامى واقع مى‌شود، كه با لباس و هيئت مبدّل با هدف ايجاد تفرقه در صفوف مسلمانان مدّتى طولانى در سرزمين‌هاى اسلامى به سر برده بود. همفر، سال‌ها بعد، مشروح ديدار خود با وى و آنچه را به او آموخته بود، در كتاب خاطراتش منتشر ساخت.[٢]

بعد از اين سفرهاى طولانى و دورى چندين ساله جاسوس انگلستان، به وطن خود بازگشت و بعد از هشت ماه ادّعاهايى خلاف سنّت و مشهور مسلمانان خود را در مجامع عمومى مطرح كرد.

در «درعيه» بود كه عبدالوهاب با محمدبن سعود ملاقات كرد و محمدبن سعود به اصرار همسر و فرزندش درصدد كمك به محمّد بن عبدالوهاب برآمد. پس از توافقى كه اين دو نفر با هم انجام دادند، قدرت زيادى به چنگ آوردند و با لشگر خود به شهرهاى مختلفى حمله كردند، همه چيز را- حتّى آرامگاه اهل بيت پيامبر (ص) و امامان شيعه را در بقيع- نابود كردند و با نام مبارك اسلام حتى به زنان مسلمان تجاوز نمودند.

محمد بن عبدالوهاب حكم ارتداد همه مسلمانان را به اتهام اينكه تا خدا هست به پيامبر اكرم (ص) توسل پيدا مى‌كنند، صادر مى‌كرد. آنان كم‌كم به تمام شبه جزيره عربستان نفوذ كردند و عقايد و خرافات مورد نظر خود را در بين مردم رواج دادند.

پس از مرگ محمّد بن عبدالوهاب در سال ١٢٠٦ ق. استعمارگران همچنان از عقايد و مذهب او در عربستان و سرزمين‌هاى اسلامى حمايت مى‌كنند. نظام حاكم اين كشور اسلامى اكنون يكى از متّحدان اصلى دشمنان مسلمانان (آمريكا و انگليس) در منطقه‌اند. اينگونه بود كه محمدبن عبد الوهاب شكاف بزرگى بين مسلمانان ايجاد كرد كه سال‌ها طول مى‌كشد تا از بين برود.[٣]

با اين وجود، غير طبيعى به نظر نمى‌رسد كه اوضاع و شرايط اجتماعى حاكم و رويكرد عمومى در عربستان به سود وهابيت و برضدّ شيعه باشد. علماى وهابى به هر طريقى از نفوذ و پخش عقايد شيعه در ميان ملت و به خصوص جوانانشان جلوگيرى مى‌كنند. براى مثال اگر در دانشگاه‌هاى عربستان، دانشجويى، كتب شيعيان را در دست داشته باشد، از دانشگاه اخراج و از تحصيل محروم مى‌شود. مانع بزرگ نشر كتب شيعه در عربستان و سراسر جهان اسلام، وهابيان هستند. در نمايشگاه بين‌المللى كتاب مصر قسمت عمده كتاب‌هاى شيعيان توسط وهابيان ثروتمند خريدارى و سوزانده مى‌شوند.

برخى از بزرگان وهابيت در كتاب‌هاى معروف حديثى و تفسيرى دست برده و به بهانه خلاصه كردن آنها، احاديث مربوط به پيروى از امامان معصوم (ع) را حذف مى‌كنند و احاديث جعلى خود، در مدح و عصمت خلفا و برخى از صحابه را جايگزين آنها مى‌كنند. سالانه ميليون‌ها مسلمان به قصد سفر پربركت حج عازم عربستان مى‌شوند. در اين زمان است كه كار اصلى بزرگان دينى اين سرزمين آغاز شده و كتاب‌هاى ضد شيعه خود را، كه به زبان‌هاى مختلف ترجمه شده، به صورت رايگان، در اختيار زائران قرار مى‌دهند. از ديگر فعاليت‌هاى ايشان در اين زمان فرستادن مبلغان مذهبى خود به ميان شيعيان و ديگر زائران است تا هرچه مى‌توانند به سود وهابيت و بر ضدّ شيعه تبليغ كنند.

متأسفانه تاكنون بارها علما و مفتيان وهابى ريختن خون شيعيان را مباح دانسته‌اند و دردناك‌تر اينكه ضمن هم‌دستى با دشمن حتمى مسلمانا»، يعنى صهيونيسم، خواستار تحريم كمك به مبارزان مسلمان لبنانى، به جرم شيعه بودن‌شان شده‌اند. البته نكته قابل توجه و نگران‌كننده براى نظام فرقه‌اى و حكومتى عربستان، اين است كه در طبقه روشنفكر و تحصيل‌كرده اين كشور گرايش قابل توجهى به تشيع و رويكرد انقلابى اسلام و به خصوص مسئولان انقلابى ايران ديده مى‌شود.

اميد آنكه با پايان يافتن حاكميت اين ديدگاه انحرافى بر قبله‌گاه مسلمانان، كه مانع اصلى وحدت بين مسلمانان‌انأ، همه مذاهب اسلامى طعم اتّحاد عليه كفر را بچشند. إن‌شاءالله.

پى‌نوشت‌ها:

[١]. تاريخ طبرى، ج ١، ص ١٢١ و ١٢٢ به نقل از واژ نامه جهان اسلام، ذيل واژه جده- ابن قتيبه، ص ١٥؛

[٢]. دايره المعارف بزرگ تشيع، ذيل واژه عربستان؛

[٣]. ترجمه مقدمه ابن خلدون، ص ٢٨٥ به نقل از تاريخ تحليل و سياسى اسلام، ص ٦٤؛

[٤]. نشانه‌هاى استعمار در راه مبارزه با اسلام، ص ٣٨ به نقل از تاريخ اسلام، ص ١٦؛

[٥]. ويكى پديا؛

[٦]. دايره المعارف تشيع، ذيل واژه عربستان؛

(٧). نهج البلاغه، خ ٢٧، ص ٦٧، محمد دشتى؛

[٨]. سايت كتابخانه تخصصى حج؛

[٩]. تاريخ تحليلى و سياسى اسلام، على اكبر حسنى، نشر فرهنگ اسلامى، چاپ ششم؛

[١٠]. عمالقه: دسته اى از اعراب پيش از اسلام؛

[١١]. تاريخ اسلام، آيت الله جعفر سبحانى، ناشر امام عصر، چاپ ششم؛

[١٢]. دايره المعارف بزرگ تشيع، ذيل واژه آل سعود؛

[١٣]. ر. ك: خاطرات مستر همفر، چاپ انتشارات اميركبير؛ بخش‌هايى از اين كتاب تحت عنوان: «خاطرات يك جاسوس» در مجله موعود به چاپ رسيده است.

[١٤]. فتنه وهابيت، على اصغر رضوانى، انتشارات مسجد مقدس جمكران، چاپ سوم- دايره المعارف بزرگ تشيع، ذيل واژه آل سعود.