اخلاق عبادى - مقدس نيا، محمد - الصفحة ٩٩ - ب - مقدمات نماز

«اعْبُدِ اللَّهَ كَانَّكَ تَراهُ فَانْ كُنْتَ لا تَراهُ فَأِنَّهُ يَراكَ»[١]

خدا را چنان عبادت كن كه گويا او را مى‌بينى و اگر تو او را نبينى، او تو را مى‌بيند.

از ابى حمزه ثمالى نقل شده كه روزى حضرت زين‌العابدين ٧ را در حال نماز ديدم، يك سوى عباى آن حضرت از شانه‌اش افتاد؛ حضرت به آن توجّهى نكرد تا از نماز فارغ شد. علّت را جويا شدم. فرمود:

«وَيْحَكَ! اتَدْرى‌ بَيْنَ يَدَىْ مَنْ‌كُنْتُ؟ انَ‌الْعَبْدَ لاتُقْبَلُ مِنْهُ صَلاةٌ الَّا ما اقْبَلَ مِنْها»[٢]

واى بر تو! آيا مى‌دانى در حضور چه كسى بودم؟ به درستى كه از نماز بنده پذيرفته نمى‌شود مگر آن مقدار كه در آن توجّه و اقبال قلبى داشته باشد.

ب- مقدمات نماز

مقدمات نماز امورى هستند كه نمازگزار بايد قبل‌از شروع به نماز آنها را تحصيل كند، فقهاى بزرگوار در رساله‌هاى عمليّه، امورى را به عنوان مقدمه نماز بيان كرده‌اند كه بيشتر ناظر به بعد ظاهرى نماز است. نظير اين آداب بلكه عميق‌تر و گسترده‌تر از آن براى بعد باطنى و ملكوتى آن نيز مطرح است كه به اختصار به اهمّ آنها اشاره مى‌كنيم:

١- طهارت: همانگونه كه زدودن آلودگى‌هاى ظاهرى از بدن لازم است، پاكسازى از گناه، رذايل اخلاقى و ديگر پليدى‌ها نيز براى كمال بخشيدن به نماز ضرورت دارد، زيرا آلودگى جان به مراتب شديدتر از آلودگى ظاهرى است و به قول مولوى:

[١] بحارلانوار ج ٧٧ ص ٧٦

[٢] وسائل الشيعه ج ٤ ص ٦٨٨

[٣] مثنوى مولوى