اخلاق عبادى - مقدس نيا، محمد - الصفحة ٩٨ - الف - آداب روحى و قلبى

نقش مهمّى دارد، محافظت نماز از تصرّفات شيطانى است. قرآن كريم دو بار مؤمنان را به اين امر مهمّ تذكّر داده مى‌فرمايد:

«وَالَّذينَ هُمْ عَلى‌ صَلَوتِهِمْ يُحافِظُونَ»[١]

و آنها كه بر نمازهايشان مواظبت مى‌كنند.

شايد منظور از حفظ نماز، حفظ آن از همه آفات باشد كه در اين صورت نيز حفظ از تصرّفات شيطانى از بارزترين مصاديق آن خواهد بود.

٥- نشاط و بهجت: نمازگزار بايد بكوشدكه نماز خود را با نشاط قلب و انبساط خاطر انجام‌دهد و از به‌جاآوردن آن در زمان كسالت و ناخشنودى خاطر- بجز درموارد ضرورى‌[٢]- احتراز كند. زيرا چه‌بسا خواندن نمازهاى طولانى با اذكار و اوراد بسيار در حال خستگى و كسالت، موجب انزجار نفس از عبادت الهى گردد. امام صادق ٧ در اين باره فرمود:

«لا تُكْرِهُوا الى‌ انْفُسِكُمُ الْعِبادَةَ»[٣]

خود را به اكراه به عبادت وادار مسازيد!

٦- حضور قلب: يكى از مهمترين آداب نماز كه شايد ديگر آداب مقدّمه تحصيل آن باشد حضور قلب است. نماز بدون حضور قلب مثل جسم بى‌روح است. چنان كه خود نيز كليد رسيدن به كمالات روحى بوده و در روايات اسلامى به هيچ يك از آداب نماز به اندازه حضور قلب پرداخته نشده است.[٤]

معناى حضور قلب آن است كه انسان در هنگام نماز، جان و دل خود را از اشتغال به غير حق فارغ و خالى سازد و قلب را به سوى معبود متوجّه كند. پيامبر بزرگوار اسلام در اين باره مى‌فرمايد:

[١] - معارج( ٧٠)، آيه ٣٤؛ مؤمنون( ٢٣)، آيه ٩

[٢] - مانند تنگ بودن وقت نماز و ...

[٣] - اصول كافى، ج ٣، ص ١٢٩

[٤] - چهل حديث، امام خمينى، ص ٣٥٧- ٣٧٧