اخلاق عبادى - مقدس نيا، محمد - الصفحة ١٧٨ - آفات خدمتگزارى

مثل اينكه انگيزه خدمت رسانى او الهى نباشد، بلكه براى جلب منفعت شخصى خدمت كند. قدمى بر مى‌دارد تا قدمى برايش برداشته شود. خدمت مى‌كند تا به نام و نانى برسد و شهرت و مقامى به‌دست آورد. يا به اهلش خدمت نمى‌كند و يا در حين خدمتگزارى موازين اخلاق اسلامى را زير پا مى‌گذارد.

گاهى نيز شخص خدمتگزار بعد از عمل، آسيب مى‌بيند و خدمت خود را با به رخ كشيدن، منّت نهادن، اذيت و آزار كردن و ... تباه مى‌سازد.

اينك به‌عنوان نمونه به دو آفت مهمّ خدمتگزارى اشاره مى‌كنيم:

الف- ريا

ريا يكى از آفت‌هاى عبادت است‌[١] و خدمتى هم كه براى رضا و خشنودى و تقرّب به خدا باشد نيز عبادت است. بنابراين ريا و نمايش خدمت از آفات خدمتگزارى محسوب مى‌شود. امير مؤمنان ٧ مى‌فرمايد:

«كُلُّ حَسَنَةٍ لا يُرادُ بِها وَجْهُ اللَّهِ تَعالى‌ فَعَلَيْها قُبْحُ الرِّياءِ وَ ثَمَرَتُها قُبْحُ الْجَزاءِ»[٢]

هر نيكى و خدمتى كه بدان خوشنودى خدا اراده نشود، زشتى ريا بر چهره آن مانده و نتيجه‌اش زشتى پاداش است.

ب- منّت و آزار

يكى از نشانه‌هاى خدمت عبادى، آن است كه شخص خدمتگزار كارهاى نيك خود را به رخ خدمت شوندگان نكشد، بر آنان منّت ننهد و اذيّت و آزارشان نرساند وگرنه عمل خويش را پايمال كرده است. حضرت على ٧ مى‌فرمايد:

مَنْ مَنَّ بِمَعْرُوفِهِ افْسَدَهُ»[٣]

هر كس با كارهاى نيك خود (بر ديگران) منّت نهد تباهش مى‌سازد.

[١] - شرح غررالحكم، ج ٣، ص ٩٩

[٢] - همان، ج ٤، ص ٥٤٥

[٣] - همان، ج ٥، ص ٤٧٣