اخلاق عبادى - مقدس نيا، محمد - الصفحة ٥١ - نقش خشوع در تكامل معنوى

نقش خشوع در تكامل معنوى‌

خشوع به عنوان يك فضيلت ارزشمند، در اخلاق عبادى ارزش و جايگاه ويژه‌اى دارد و نقش عمده‌اى را در تكامل معنوى انسان ايفا مى‌كند، زيرا غرض اصلى از انجام عبادات، پيراستن روح از رذايل حيوانى و تعالى‌ بخشيدن به آن است و عبادت، هر چه با خلوص، صفا و توجّه بيشتر انجام شود اين هدف بزرگ بهتر تأمين مى‌شود و خشوع در عبادت از مهم‌ترين عواملى است كه در نيل انسان به هدف مزبور، تأثيرى غير قابل انكار دارد.

از اين رو قرآن كريم، خشوع قلبى را مرحله‌اى بالاتر از ايمان به خداوند دانسته با بيانى توبيخ‌آميز از مؤمنان مى‌خواهد كه در مرحله ايمان توقّف نكنند و با طىّ مدارج عالى‌ترِ كمال، در تحصيل اين فضيلت بزرگ بكوشند. در آيه‌اى از قرآن كريم، در اين باره چنين مى‌خوانيم:

«أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذينَ امَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَ ما نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ»[١]

آيا وقت آن نرسيده است، كه دلهاى مؤمنان در برابر ذكر خدا و آنچه از حق نازل كرده است خاشع گردد؟!

همچنين در آيه‌اى ديگر، خشوع در نماز را شرط رستگارى مؤمنان دانسته و بدين وسيله نيز برترى خشوع را بر ايمان بيان داشته است:

«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذينَهُمْ فى‌ صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ»[٢]

مؤمنان رستگار شدند، آنان كه در نمازشان خاشعند.

خشوع قلبى، نقش عمده‌اى در رسيدن انسان به مقام والاى قرب الهى دارد. انسان مى‌تواند، با كسب اين فضيلت بزرگ به درجه‌اى از قرب و كمال معنوى برسد كه هر لحظه خدا را بخواند در خواستش مورد اجابت حضرت حق واقع شود.

خداوند به حضرت موسى ٧ فرمود:

[١] - حديد( ٥٧)، آيه ١٦

[٢] - مؤمنون( ٢٣)، آيات ١- ٢