اخلاق عبادى - مقدس نيا، محمد - الصفحة ١٢٣ - فلسفه نوافل

«إِنَّ اللَّهَ تَبارَكَ وَ تَعالى‌ أَتَمَّ صَلاةَ الْفَريضَةِ بِصَلاةِ النَّافِلَةِ وَ أَتَمَّ صِيامَ الْفَريضَةِ بِصِيامِ النَّافِلَةِ»[١]

خداوند بزرگ، نماز واجب را با نماز نافله و روزه واجب را با روزه مستحب كامل كرده است.

ب- باز بودن مسير تكامل‌

تشريع انواع عبادت‌ها در اديان الهى براى تكامل و تقرّب انسان به خدا صورت گرفته است كه عبادت‌هاى واجب، حدّ ضرورى و لازم آن است و هر كس مكلّف است با انجام آن خود را به چنين مرزى برساند.

از طرف ديگر، براى آنكه مؤمن توقّف نكند و راه تقرّب بيشتر به رويش باز باشد، عبادتهاى اختيارىِ فراوانى فرا روى او قرار گرفته تا بتواند بدين وسيله سير تكاملى خويش را ادامه دهد. پس هر كه عبادتش بيشتر باشد، تقربش بيشتر است. شاهد اين گفتار، سخن امام كاظم ٧ درباره قرآن است:

«... دَرَجاتُ الْجَنَّةِ عَلى‌ قَدْرِ اياتِ الْقُرآنِ يُقالُ لَهُ اقْرَأْ وَارْقَ فَيَقْرَا ثُمَّ يَرْقى‌ ...»[٢]

درجات بهشت به تعداد آيه‌هاى قرآن است. به او (مؤمن) گفته مى‌شود (آيه‌هاى قرآن را) بخوان و بالا برو، او هم مى‌خواند و بالا مى‌رود.

حضرت رضا ٧ در اين باره فرموده است:

بدانيد كه نمازهاى نافله به‌خاطر تفاوت مردم در توانشان تشريع شده است؛ زيرا برخى از برخى قوى‌ترند. نمازهاى واجب براى پايين‌ترين سطح وضع شده، سپس مستحبات در پى آن آمده‌است تا قوى و ضعيف در حد توانشان عمل نمايند، بنابراين هيچ كس فراتر از توانش مكلّف نشده است ... همچنين است روزه و حج و براى هر واجبى، مستحبى بدين معنا وجود دارد.[٣]

[١] - بحارالانوار، ج ٨٧، ص ٢٧

[٢] - اصول كافى، ج ٢، ص ٤٤٣

[٣] - بحارالانوار، ج ٨٧، ص ٢٢