اخلاق عبادى - مقدس نيا، محمد - الصفحة ١٢٢ - فلسفه نوافل

چيست؟ در پاسخ گوييم چنين كارى دو علّت مهم و اساسى داشته است:

الف- تأكيد بر حفظ نمازهاى واجب‌

نمازهاى مستحبى، نمازهاى واجب را در برابر گردبادهاى اهمال و سهل‌انگارى محافظت مى‌كنند وقصد وسوسه و دستبرد شيطان به وسيله آنها شكسته و دفع مى‌گردد.

به عبارت ديگر، نمازهاى مستحبى سبب تقويت نمازهاى واجب در برابر آسيب‌ها و حوادث احتمالى است. حمّاد بن عبداللّه گويد: علّت تشريع نمازهاى نافله را از امام صادق ٧ جويا شدم.

ايشان پاسخ داد:

علّت چنين كارى تأكيد بر نمازهاى واجب بوده است؛ زيرا اگر نماز مردم جز همين چهار ركعت نماز ظهر نبود، به آن اهميت چندانى نمى‌دادند و احتمال داشت كه توفيق انجام آن را از دست بدهند، ولى وقتى نافله هم به آن اضافه شده، به خاطر زياد بودنش در انجام آن تعجيل مى‌كنند، همچنين است نماز عصر ...[١]

نكته ديگر اينكه وضع نمازهاى مستحبى، لطف و عنايتى است از جانب خدا براى بندگان، به اين بيان كه بيشتر مردم در بجاى آوردن نمازهاى واجب، از نظر آداب و شرايط پذيرش و گزاردن نمازى خداپسند، كوتاهى مى‌ورزند، از اين رو، خداوند، نمازهاى نافله را راه جبران اين نقيصه قرار داده است: شخصى به نام «ابوبكر» گويد:

«حضرت امام باقر ٧ از من پرسيد: آيا مى‌دانى نمازهاى مستحب براى چه وضع شده است؟

عرض كردم: فدايت شوم نمى‌دانم. فرمود:

«لِأَنَّهُ إِنْ كانَ فِى الْفَريضَةِ نُقْصانٌ قُضِيَتِ النَّافِلَةُ عَلَى الْفَريضَةِ حَتَّى تَتُمَّ»[٢]

براى اينكه اگر در نماز واجب كمبودى باشد، نافله آن را جبران كند تا كامل شود.

امام كاظم ٧ نيز فرمود:

[١] - علل الشرايع، ص ٣٢٨، داورى

[٢] - همان