٢. با آنكه فرد و جامعه، هر دو اصيل‌اند، به حكم عقل در مقام تزاحم ميان مصلحت فرد و مصلحت جامعه، تقدم با مصلحت جامعه است. دين اسلام نيز همين امر را لازم مى‌شمرد. در صورت تقدم مصلحت فرد بر جامعه، استيفاى حق يك يا چند تن، به قيمت از دست رفتن حقوق جامعه خواهد بود.

٣. درنظام سياسى اسلام براى صيانت از مصالح امت و جامعه اسلامى در برابر احكام شرعى اولى نظريه ولايت مطلقه مطرح شده است. اين نظريّه به رغم برداشتهايى كه برگرفته از درك ناصحيح از مبانى آن است، بزرگ‌ترين مدافع مصلحت جامعه در برابر مصلحت افراد و يا احكام اوليه‌اى است كه يا امكان اجراى آنها وجود ندارد و يا اجراى آنهانظام را با مشكلات جدى مواجه مى‌سازد. «ولايت مطلقه» گر چه در نظام سياسى اسلام مطرح است، آثار مبارك آن در نظام حقوقى اسلام را نمى‌توان ناديده گرفت.