٣. حقوق (علم حقوق): دانشى كه در باره قواعد وقوانين حاكم بر جامعه و حقوق و تكاليف اشخاص بحث مى‌كند و به تحليل، ارزيابى و سير تحول آنها مى‌پردازد. به عبارت ديگر «علم حقوق»، دانشى است كه به مطالعه «حقوق عينى» و «حقوق شخصى» مى‌پردازد. از «علم حقوق» در اصطلاح اسلامى، به «فقه» تعبير مى‌گردد. بدين‌ترتيب در اصطلاح عام به كسى كه دانش حقوق را فراگرفته است، «حقوق‌دان» و در اصطلاح اسلام «فقيه» گفته مى‌شود.

برهمين اساس رابطه ميان «فقه» و «حقوق» رابطه بسيار تنگاتنگ است.

٤. حقوق (فن حقوق): مرز جنبه نظرى و عملى در علم حقوق مرز بين علم حقوق و فنّ حقوق است. فنّ حقوق را نزد قضات، وكلا، صاحبان دفاتر اسناد رسمى، مشاوران حقوقى ونويسندگان متون قوانين مى‌توان ديد.[١]

از ميان معانى پيش گفته، آنچه در اين كتاب مورد نظر ما است، «حقوق» در معناى دوم مى‌باشد.

[١]. بنگريد به: محمدجعفر جعفرى لنگرودى، مقدمه علم حقوق، ص ١٣.