حقوق اجتماعى و سياسى در اسلام
 
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص

حقوق اجتماعى و سياسى در اسلام - جوان آراسته، حسين - الصفحة ٢٠٥

روان‌شناسى معلوم شده است كه زن به لحاظ دارا بودن عاطفه و احساس قوى و اينكه موضوع مورد شهادت به چه ميزان از اهميت برخوردار است، بيش از مرد تحت تأثير عوامل تأثيرگذار قرار مى‌گيرد.

در مسئله شهادت آنچه مهم است، طريقيّت شهادت براى پى بردن به اصل رويداد است و اين كه گوينده و اداكننده شهادت چه كسى باشد موضوعيت ندارد و اگر در تعداد شهود ميان زن و مرد اختلافى وجود دارد بازگشت آن به همان طريقيّت امر شهادت است. هدف آن است كه «شهادت» با توجّه به اهميت زياد آن واقع نمايى بيشترى داشته باشد. آنچه در مسئله شهادت، محور قرار مى‌گيرد، احقاق حق متخاصمين است نه ارزشگذارى نسبت به شهود. در اين جا اسلام براى شاهد، شرط عدالت قرار داده است. هر كس داراى ملكه عدالت باشد، سخن او مورد اعتماد و پذيرش خواهد بود و در اين زمينه فرقى ميان زن و مرد نيست. اگر زن يا مرد عادل نباشند، اساساً شهادت آنان پذيرفته نمى‌شود و از درجه اعتبار ساقط است.

در صورت احراز عدالت، اسلام با توجه به موضوع شهادت و شخص شاهد، تعداد شهود را مشخص نموده است. در برخى از موارد شهادت زن به طور مطلق پذيرفته شده است؛ مانند شهادت در مورد اثبات ولادت يا بكارت و يا عيوب جنسى زن. در برخى از موارد شهادت مرد هيچ اثرى ندارد، در حالى كه شهادت زن موثر مى‌افتد؛ مثلًا براى اثبات تولد طفل به صورت زنده، با شهادت هر زن، يك چهارم ارث ثابت مى‌شود، ولى شهادت يك مرد چيزى از ارث را براى طفل ثابت نمى‌كند. همين امر در مالى كه مورد وصيت قرار گرفته است، ثابت است.

آنچه در زمينه شهادت و تأثيرپذيرى شاهد در امور عاطفى بيان كرديم مربوط به نوع روحيّات افراد است و اسلام در وضع قوانين خود نوع افراد را در نظر مى‌گيرد و موارد استثنا- كه البته هميشه وجود دارد- ملاك قرار نمى‌گيرد. به همين علت نمى‌توان در مقابل اين حكم اسلامى به نمونه‌هايى از زنان كه هرگز تحت تأثير عواطف و احساسات خود قرار نگرفته‌اند، استناد نمود و يا برخى از مردان عاطفى را كه احساساتى به مراتب بيشتر از زنان دارند، ياد كرد.