نظارت» را مى‌توان عملى انتخابى و آگاهانه دانست كه آشكارا يا مخفيانه در حوزه‌هاى مختلف زندگى فردى، اجتماعى و سياسى به منظور آگاهى از عملكرد نظارت شونده، جلوگيرى از خطا و اشتباه، مبارزه با فساد و حفاظت و صيانت از حقوق و آزادى‌ها از طريقِ ابزارها و شيوه‌هاى مختلف صورت مى‌پذيرد.

نظارت در هر حوزه‌اى رنگ و بوى خاص دارد. در اخلاق و عرفان آنچه مطرح است نظارت شخصى است.[٢] در زندگى اجتماعى، هدف از نظارت، سالم‌سازى محيط زندگى، خيرخواهى و رشد و بالندگى است، كه از نظر اسلام يك وظيفه و از مظاهر امر به معروف و نهى از منكر شمرده مى‌شود و يكى از امتيازات امّت اسلامى قلمداد گرديده است.

كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنْ الْمُنكَرِ؛[٣] شما بهترين امتى هستيد كه براى مردم پديدار شده‌ايد. به كار پسنديده فرمان مى‌دهيد و از كار ناپسند باز مى‌داريد.

[١] جوان آراسته، حسين، حقوق اجتماعى و سياسى در اسلام، ١جلد، دفتر نشر معارف - قم، چاپ: هفتم، ١٣٨٩.

[٢]. علماى اخلاق در اين زمينه مراحل پنج‌گانه‌اى را بر شمرده‌اند كه عبارت‌اند از: مشارطه، مراقبه، محاسبه، معاتبه و معاقبه.

[٣]. آل عمران( ٣): ١١٠.