بودند امّا برترى صحابه رسول خدا (ص) و فضل آنان، مطلبى غير از حكم به عدالت يكايك آنان مى‌باشد. برترى صحابه به لحاظ برترى اغلب آنان بوده است، در حالى كه حكم به برترى يكايك افراد، مستلزم استقصا از دو جهت است:

استقصاى تمام افراد و استقصاى تمام اعمال هر فرد در طول زندگى‌اش و چنين چيزى امكان نداشته است. آيات مذكور هيچ دلالتى بر اين جهت ندارد و بلكه استقصا غير معقول است؛ زيرا زندگى مخاطبان اين آيه بلافاصله بعد از نزول آيات به اتمام نرسيده است تا بگوييم كه آيات، بر عدالت آنان دلالت مى‌كند بلكه آنان بعد از آيات و روايات زنده بوده‌اند و چه بسا كه خلافهايى را مرتكب شده باشند.

اين در حالى است كه آيات ديگرى در قرآن آمده است كه خبر از ارتداد بعضى از صحابه دارد و ارتداد، بالاتر از اعمال منافى عدالت است؛ چنان كه به اين مطلب اشاره خواهيم كرد.

از آن جا كه استقصاى يكايك افراد امكان‌پذير نيست، مى‌توانيم بگوييم كه آيات مذكور نه تنها بر عدالت صحابه دلالت نمى‌كند بلكه اين دلالت امكان ندارد و سالبه به انتفاى موضوع مى‌باشند.

چنين نيست كه در اين موضوع، دو وجه وجود داشته باشد كه يكى بر عدالت صحابه دلالت كند و ديگرى تنها به مدح آنان دلالت كند، آنگاه بر