مى‌اندازند و با خاك آن را پر مى‌كنند.[١] و اگر توبه كرد، توبه‌اش پذيرفته نمى‌شود! بلكه قتلش واجب است.[٢] و بعضى قايل به حرمت ذبيحه وى و حرمت تزويج وى شده‌اند.

از همين تهمتها و احكام، انديشه تكفير شيعه پديدار شده است. حكماى جور كه حق، هيچ ارزشى براى ايشان نداشته است، تنها به دنبال حفظ تاج و تخت خود و نابود كردن مخالفان خود به هر طريقى بوده‌اند.

در اين جا خوب است كه اشاره‌اى به بحث مرحوم كاشف الغطاء درباره فرق‌هاى ريشه‌اى دو طايفه داشته باشيم.[٣] او بعد از بيان اختلافات مربوط به موضوع خلافت مى‌نويسد:

«اين مطلب نيز معصيت شمرده نمى‌شود و اگر ناشى از اجتهاد و اعتقاد باشد، باعث فسق نمى‌گردد، اگرچه اين اجتهاد و اعتقاد اشتباه باشد. مساله‌اى كه همه در باب اجتهاد بر آن توافق دارند اين است كه: اشتباه كننده يك اجر دارد و به واقع رسيده دو اجر دارد. مى‌دانيم كه علماى اهل سنّت، جنگهايى را كه در صدر اسلام بين مسلمين واقع شد، همانند جنگ جمل و صفين و غيره حمل بر صحّت كرده و گفته‌اند: طلحه، زبير و معاويه به اجتهاد خود عمل كرده‌اند، اگر چه اشتباه كرده‌اند، امّا چون به‌

[١] - الصَّارِمُ المَسْلوُل: ٥٧٥.

[٢] - رسائل ابن عابدين: ١/ ٣٦٤.

[٣] - نشرية رسالة الاسلام، بيان المسلمين: ٢٢٨- ٢٢٧، سال دوّم/ شماره سوّم.