در مكتب اهل بيت - معاونت امور فرهنگى مجمع جهاني اهل بيت - الصفحة ١٥٤

٢- عقل‌

٣- ارتباط مستقيم با شي‌ء، بدون واسطه بودن حس يا عقل، كه آن را «شناخت شهودى» يا «قلبى» مى‌نامند. اين ابزارهاى تحصيل علم براى همگان بدون استثنا قابل دسترسى است.

از سويى بنابر پژوهشهاى روان‌شناسى فلسفى، نفس انسان داراى مقامات و مراتبى است و توانايى درك كلّيّات را نيز دارد و بالاترين مرتبه آن، ادراك قلبى، يا شهودى، يا علم حضورى به واقع نام دارد. خود اين مرتبه نيز داراى درجات و مراتبى است كه پايين‌ترين آن، رؤياهاى صادقه، مرتبه متوسّط آن، الهام و سخن گفتن فرشتگان و بالاترين درجه اين سلسله بلند و طولانى، دريافت وحى است.

با توجّه به اين مطالب، نفس امام از جهت گستردگى ادراك و احاطه به واقع و نيز تجرّد تام از مادّه، با ديگر نفوس تفاوت دارد؛ امام از نظام علّى و معلولى حاكم بر هستى، آگاهى كامل دارد و روشن است كه علم به علّت، علم به معلول را به همراه دارد؛ بنابراين (از آن جا كه) امام از اراده- كه يكى از اين علل است- و نيز ساير علّتها اطّلاع كامل دارد، از همه معلولها نيز آگاه است.

بالاترين مرتبه وجود اشياء و از جمله امورى كه اختيار انسان به آن تعلّق مى‌گيرد، در علم تامّ خداوند موجود است؛ بنابراين، از طريق خبر دادن و آگاهى بخشيدن از سوى خداوند، مى‌توان به اين امور، علم پيدا كرد.