گفتارهايى پيرامون نهضت حسينى - هاشمى شاهرودى، سيد محمود - الصفحة ٧٥ - نظريه سوم تفسير رسالت تاريخى

چشمانش حاضر باشد بيشتر از مفهوم خالص اثر مى‌پذيرد. مثال اين مطلب اين است كه گاهى انسان براى تربيت ديگرى، مفاهيمى چون امانت، هميارى، فداكارى در راه هدف و ... را به كسى مى‌آموزد و مفاهيم مقابل آن را نيز هم چون خيانت و ... را براى او شرح مى‌دهد. ليكن تأثيرى كه شرح صرف مفاهيم در تربيت شخص دارد قابل مقايسه با اين نيست كه براى شخص داستان امانت‌دارى يا كمك كردن يك انسان به يك مظلوم گفته شود. به راستى چرا اين چنين است و درجه تأثير و تربيت در حالت دوم چندين برابر حالت اول است؟ زيرا در حالت دوم فرد يك انسان و يك الگو را به صورت يك واقعيت مجسم نزد خود مى‌بيند و واضح است چقدر تفاوت ميان تأثير نظريه و مفهوم و تأثير الگوى بيرونى وجود دارد.

اين امر از ويژگى حسى انسان نشأت مى‌گيرد. الگو به اين معنى است كه امرى محسوس و ملموس در مقابل شخص وجود داشته باشد كه در چنين حالتى تأثيرپذيرى شخص به مراتب بيشتر از قضيه صرف مفهومى است كه فارغ از هرگونه تجلى بيرونى است. به همين جهت است كه ائمه (عليهم السّلام) تأكيد فرموده‌اند: كه به غير از زبان مردم را دعوت كنيد. بايد مردم از شما ورع و اجتهاد و نماز و عمل خير را بالعيان ببينند و اين دعوت است.[١]


[١]- الوسائل، ج ٢٤٦: ١٥، ح: ١٣.