اين تفاسير را كه همگى آنها على رغم اختلاف آنها در درجه شهرت، در ميان كتب و انديشمندان و اذهان شيعيان به اشكال مختلفى وجود دارد، مى‌توان در قالب سه نظريه خلاصه نمود:

نظريه نخست: نظريه غيبى حركت امام حسين (ع).

نظريه دوم: نظريه سياسى حركت امام حسين (ع).

نظريه سوم: نظريه رسالت تاريخى در حركت امام حسين (ع).

پس بايد به هر يك از اين نظريات به صورت مجزا پرداخته شود تا معلوم گردد كه چه شواهد و ادله‌اى بر هر يك از آنها مى‌توان پيدا نمود؟

نظريه نخست: تفسير غيبى‌

اين نظريه مى‌كوشد تا انگيزه‌هاى حركت امام حسين (ع) را بر اساس اوامر عالم غيب تفسير نمايد. بدين بيان كه امام حسين (ع) به عنوان يك امام معصوم كه متصل به عالم غيب است از جانب خداوند متعال مكلف به اين اقدام شده است. تكليفى كه به اعتبار خاص بودن آن حضرت و عصمت و