او از عهده تبيين و تفسير چرايى آن ناتوان خواهد بود در حالى كه ما مى‌بينيم اصحاب امام (ع) با طوع و رغبت همراه آن حضرت شدند و تحت تأثيرى شگرف از حركت ايشان قرار گرفتند؛ تأثيرى كه ديدگاه‌هاى آنان و نيز روحياتشان را به شدت تغيير داد تا بدان جا كه قبل از رسيدن امام حسين (ع) به كربلا، مردم و اهل كوفه را مورد خطاب قرار مى‌دادند و آنها را موعظه مى‌نموده و مسؤوليت بزرگى را كه بر گردن آنها قرار داشت به ايشان گوشزد مى‌نمودند. بديهى است كه اگر انگيزه حركت امام (ع) را انگيزه‌اى صرفاً غيبى و غير قابل فهم براى ديگران بدانيم توجيه چگونگى رفتار اصحاب امام (ع) غير ممكن خواهد بود.

ملاحظه دوم:

اين تفسير بر خلاف خود تصريحات امام حسين (ع) است، زيرا آن حضرت در روز عاشورا، و پيش از آن در مكه و در ديگر اماكن خطبه‌ها و بياناتى را ايراد فرموده‌اند كه تصريح به اين مطلب مى‌نمايد كه انگيزه‌هاى اين حركت انگيزه‌اى است كه به لحاظ عقلايى و اجتماعى قابل فهم كه ظرفيت طرح براى توده مردم را دارد. چنان كه آن حضرت بالفعل، به طرح دواعى و انگيزه‌هاى نهضت خود پرداختنند و سعى نمودند كه اين انگيزه را به شيوه‌اى قابل فهم و قابل تصديق و اذعان از سوى‌