می‌داند و وجود هر امام دیگر را، و لو به صورت صامت، نمی‌پذیرد. مفید در موضوع جایگاه و مرتبت امام و به گاه نسبت‌سنجی آن با مقام انبیا و رسولان و ملائکه _ که سمت رسالت را بر عهده داشته‌اند _ نتیجه‌گیری نهایی نکرده و برتری مطلق ائمۀ اهل بیت را هم بر ایشان نپذیرفته است. از منظر او امام باید سه ویژگی داشته باشد. نخستین آنها علم است. علم امام از دیدگاه مفید زاییدۀ «توارث»، «رؤیا» و «الهام» است. این علم در حدّ علم به تمامی احکام، برای امام ضروری است و باید همیشگی باشد، امّا علوم دیگر، چون علم به آینده، باطن افراد، زبان‌ها و صنعت‌ها و قضاوت بر اساس باطن، چنین ضرورت و پایستگی را نشایند. دومین ویژگی امام از منظر مفید، عصمت اوست. او «عصمت» را لطف و توفیق خداوند می‌داند. از دیدگاه مفید، عصمت مانع از قدرت بر قبیح و زشت‌کاری یا اجبار بر نیکی نیست، بلکه عصمت لطفی است که اگر خداوند، آن را به بنده‌ای از بندگان خود بدهد، او دیگر معصیت خداوند را بر نمی‌گزیند. البته تمامی بندگان این گونه نیستند، بلکه تنها برگزیدگان چنین هستند. مفید بر آن است که ائمه پس از رسیدن به منصب امامت، از گناهان، چه کبیره یا صغیره، ترک مندوب و سهو و خطا به دورند و تنها پیش از امامت، ارتکاب صغایر از سوی آنان رواست؛ به شرط آن که عمدی نباشد و انجام دهندۀ خود را بی‌اعتبار نسازد. او دیگر ویژگی امام را برتر بودن او از تمامی مردمان نزد خداوند می‌داند. مفید بر آن است علم خداوند به شایستگی فرد برای منصب امامت و عزم و استقامت خود او در انجام تکالیف، باعث افاضۀ این صفات به امام می‌شود و نقش حوادث عوالم ذرّ و اشباه و اظلّه را در ایجاد بستر لازم برای این افاضه ردّ می‌کند. در نظام امام شناسی مفید، پس از تبیین صفات لازم برای امام، به راه‌های شناخت امام جامع الشرائط پرداخته می‌شود و بر این اساس، نصّ به عنوان مهم‌ترین راه پیش دید نهاده می‌شود و از مفهوم، ضرورت و آیات و روایات دالّ بر آن به تفصیل سخن به میان می‌آید. همچنین معجزه، اعمّ از علوم یا قدرت‌های معجزه‌آسا، اثبات امکان و وقوع آن نیز به عنوان دومین راه در شناخت مصداق امام مورد بررسی قرار می‌گیرد. مبانی امام شناسی مفید در حدیث در دو گستره انعکاس و باز خورد دارد: گسترۀ تبیین حدیث و ارزیابی حدیث.

مبانی کلامی مفید در گسترۀ ارزیابی حدیث، نخستین اثر خویش را در تنقیح مبانی جرح و به صورت خاصّ تعیین معیارهای غلو می‌گذراند. در این عرصه نیز اندیشۀ مفید در بارۀ گسترۀ علم امام نقش مهمی ایفا می‌کند؛ چه بر پایۀ آن باور به ضروری همیشگی بودن علم امام به به تمامی صنعت‌ها و زبان‌ها و همچنین علم ذاتی ائمه به غیب، باوری غالیانه به