علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٧١ - پژوهشی در روایات «ألفِ باب»
٢. حضرت امیر در معرفی تعدادی از افراد خائن لشکرشان، با استناد به برخورداری از دانش الف باب به معرفی ماهیت و اندیشههای باطل این گروه پرداخته است.[١]
٣. وقتی عمرو بن حریث از چگونگی علم حضرت به معرفی زنی که نشانههای مردانه در خلقتش بود سؤال کرد، ایشان فهم آن را به الف باب نسبت دادند.[٢]
٤. سلیم به قیس از ابن عباس حکایت میکند که ابن عباس آگاهی دادن حضرت امیر٧ از شمارۀ نفرات اهل کوفه _ که به ذی قار میآیند _ و تحقق آن را به علم الف باب منتسب میدانست.[٣]
٥. اما نمونهای از احکام که منبع آن ابواب هزارگانه معرفی شده، روایت امام صادق٧ است. موسی بن بکر میگوید به حضرت صادق٧ عرض کردم: کسی که یک روز یا دو روز یا سه روز یا بیشتر بیهوش شود، باید چقدر از نمازش را قضا کند؟ ایشان در پاسخ فرمود:
الا اخبرك بما ینتظم (بما یجتمع لك) هذا و اشباهه؟
آیا به تو قاعدهای را که جامع جواب این سؤال و شبیه آن باشد نگویم؟
آنگاه فرمود:
كلما غلب الله علیه من امر فالله أعذر لعبده؛
آنچه را خدا بر بنده چیره مینماید، خداوند عذر پذیر بنده در اوست.
و سپس فرمود:
هذا من الابواب التی یفتح كل باب منها الف باب؛
این از نمونه ابوابی است که هر یک از ابواب آن هزار باب دیگر را میگشاید.[٤]
نگاه مجموعی به موارد فوق[٥] نشان میدهد، انتساب احکام و قضایای ائمه به آبشخور الف باب به عنوان یکی از منابع علم خاص اهل بیت؟عهم؟ امری متداول در سیره ایشان به شمار میآمده است و با وجود استغراب برخی، خواص اصحاب به عنوان امری پذیرفته شده با آن تعامل داشتهاند. از نکات دیگری که روایات به آن اشاره دارد، آشکار شدن و ظهور تنها
[١]. الخرائج و الجرائح، ج٢، ص٧٤٦؛ الخصال، ج٦٤٤، ح٢٦؛ بصائر الدرجات، ص ٣٠٦، ح١٥.
[٢]. بصائر الدرجات، ص ٣٥٨، ح١٤.
[٣]. کتاب سلیم، ج٢، ص٨٠١، ح٣٠.
[٤]. بصائر الدرجات، ص٣٠٦ ح١٦؛ الخصال، ج ٢، ص٦٤٥ ح٢٤؛ وسایل ٨، ص٢٦٠ ح١٠٥٨٧.
[٥]. برای مشاهده نمونههائی دیگر (ر.ک احقاق الحق ج٧ص٥٩٧ به بعد؛ امام شناسی، ج١٢ ص٣١٤و٣١٥)