علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٣٢ - چند گانگی اسم اعظم در حدیث
اکبر منه».[١]
٣. «باسمک الاعظم الاجل الواحد الاحد الصمد الّذی لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفواً احد...».[٢]
٤. «باسمک الکبیر الاکبر العظیم الأعظم الّذی عنت له الوجوه».[٣]
٥. «باسمک الاعظم الاجلّ الأکرم الّذی وضعته علی النهار فأضاء و علی
اللیل فأظلم».[٤]
امکان دارد گفته شود که این دیدگاه از مفهوم اعظم بودن اسم اعظم عدول کرده است؛ آنجا که میگوید برخی از اسماء در مقایسه با برخی اسماء دیگر (و نه در مقایسه با تمامی اسماء) اعظم هستند. دیدگاهها و وجوه در زمینه مفهوم اعظمیت اسم اعظم را به صورت زیر میتوان سامان داد:
١) تمامی اسمای الهی عظیم هستند. بنا بر این، هیچ اسمی در مقایسه با اسمهای دیگر اعظم نیست.[٥]
٢) هر اسمی که از اسم دیگر بیشتر عظمت خداوند متعال را برساند، از اسم دیگر که چنین نیست، اعظم است.[٦]
٣) اعظمیّت در باب اسمای الهی را به ازدیاد ثواب قرائت اسمای خاصّ از اسمای دیگر است. بنا بر این، اسمی که دارای بیشترین ثواب قرائت است، اسم اعظم خواهد بود.[٧]
٤) اسم خاصی اسم اعظم نیست، بلکه هر اسمی از اسمای الهی که انسان با آن خدا را بخواند و در حال دعا جز یاد خدا چیز دیگری بر ذهنش خطور نکند، اسم اعظم خواهد بود.[٨]
٥) تلاش در جهت شناخت اسم اعظم بی مورد است؛ زیرا هیچ کس جز ذات خدا از آن آگاه نیست. لذا اسم اعظم عبارت از اسم مکنون و مخزون الهی است که خداوند اجازه
[١]. اقبال الاعمال، ص٤٣٩؛ بحار الانوار، ج٨٨، ص٧٦.
[٢]. بحار الانوار، ج٩٢، ص١٣٩ و ٣٧١؛ ج٩٥، ص١٣٣؛ تهذیب الاحکام، ج٣، ص٩١؛ اقبال الاعمال، ص١٧٧؛ البلد الامین، ص٤٢٥؛ مصباح کفعمی، ص٢٩٢.
[٣]. بحار الانوار، ج٩٥، ص٣٨٥؛ اقبال الاعمال، ص٦٣٨.
[٤]. همان، ص٩٥، ص٣٩٢ و ص٦٤٦؛ البلد الامین، ص١٧٩؛ مصباح کفعمی، ص٥٢٩؛ مصباح المتهجّد، ص٨٠٣.
[٥]. فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، ج١، ص٦٥٢.
[٦]. همانجا.
[٧]. همانجا.
[٨]. فتح الباری شرح صحیح البخاری، ج١١، ص١٩١.