توجه به نکات پیش گفته، پژوهش علمی در شناخت فضای صدور روایات فقهی را روشن و ضروری می‌سازد. پژوهشکدۀ علوم و معارف حدیث، از سالیان گذشته در صدد پی‌ریزی این طرح و انجام آن برآمده است. تا کنون دو جلد از این مجموعۀ گرانسنگ را آماده ساخته است.

این مجموعه، در پی ارائۀ روایات فقهی اهل سنّت، همراه با آرا و نظریات صحابه، تابعیان و عالمان سده‌های اوّل و دوم هجری است که در درون خود، آرای بنیان‌گذاران مذاهب چهارگانۀ اهل سنّت را نیز دارد.[١]

محدود کردن دامنۀ تاریخی (زمانی) تحقیق به دویست سال آغازین اسلام، از آن جهت است که اکثر قریب به اتفاق روایات فقهیِ صادر شده از اهل بیت؟عهم؟ ناظر به فرهنگ این دوره‌اند و در سدۀ سوم، شمار روایات فقهی اهل بیت؟عهم؟ بویژه روایات ناظر به آرا و نظریات اهل سنّت، فراوان نیست.

این مجموعه، مطابق با عناوین کتاب وسائل الشیعة و روایات ذیل آنها، تنظیم و مرتّب شده است؛ به گونه‌ای که در کنار هم قرار گرفتن کتاب وسائل الشیعة و کتاب حاضر، جهت‌گیری‌ها و تناظر روایات را نسبت به یکدیگر تبیین می‌کند.

با انجام پژوهش مشخص شد که افزون بر اهداف اصلی طرح، فواید جانبی مهمی نیز از این مجموعه پدیدار می‌شود که برخی از آنها عبارت‌اند از:

١. دفاع کلامی

تفاوت روایات فقهی اهل بیت: و آرای عالمان شیعه با مذاهب چهارگانۀ اهل سنّت، گاه سبب تعریض برخی مخالفان به تفکر شیعی گشته است. این افراد با توجه به مشترکات مذاهب چهارگانۀ اهل سنّت _ بویژه در مواردی همانند نماز که در میان تودۀ مردم شیوع دارد _ مذهب شیعه را مذهبی متفاوت از مذاهب چهارگانۀ اهل سنّت معرفی کرده و آن را شاذ می‌پندارند. جمع‌آوری روایات اهل سنّت و آرا و اقوال صحابه، تابعیان و عالمان متقدم اهل سنّت در سده‌های اوّل و دوم، پاسخگوی این شبهه است و به وضوح، این موضوع را تبیین می‌کند که مضمون روایات اهل بیت:، در دوره‌های نخست، در میان اهل سنّت، مطرح

[١]. ابو حنیفه (م١٥٠ق)، مالک بن انس (م١٧٩ق) و شافعی (م٢٠٤ق) جزو عالمان سدۀ دوم هستند. آرای احمد بن حنبل (م٢٤١ق) نیز به این گروه، اضافه شده است تا مجموعه از جامعیت لازم برخوردار باشد.