حديثي که از دو گونگي فضایل مردانه و زنانه سخن مي‌گويد، با وجود شهرت، تاب نقد بروني و دروني را ندارد. سند اين حديث مرسل است و کهن‌ترين متني که در آن آمده، متني صوفيانه است. محتواي حديث نيز آشفته و نامنسجم است. يافته‌هاي علمي، اخلاقي و آموزه‌هاي ديني نيز از مضمون آن حمايت نمي‌کند و بررسي‌ها نشان مي‌دهد که اين سخن بازگوي باوري کهن و جاهلي درباره تفاوت فضایل اخلاقي زنانه و مردانه است که به تدريج و در جهت کسب مقبوليت بيشتر، جامه حديث در پوشيده و به امام علي٧ نسبت داده شده است؛ حال آن‌که مضمون آن، ضد تعاليم قرآني است. تأمل بيشتر درباره تفاوت فضایل مردانه و زنانه به نتايج نامقبول بيشتري خواهد انجاميد که در اين مختصر مجال بحث از آنها نيست.

کتابنامه

ـ اختيار مصباح السالکين (شرح نهج البلاغة وسيط)، کمال الدين ميثم بن علي بن ميثم بحراني، تحقيق: محمد هادي اميني، مشهد: بنياد پژوهش‌هاي اسلامي آستان قدس رضوي، ١٣٦٦ش.

ـ ادب الدنيا و الدين، ابو الحسن علي بن محمد بن حبيب الماوردي البصري، حققه: مصطفي عبد القادر عطا، بيروت: مؤسسة الکتب الثقافية، ١٤١٥ق.

ـ ارشاد المؤمنين الي معرفة نهج البلاغة المبين و يتضمن مناقشات کلامية مع ابن ابي الحديد في شرحه لنهج البلاغة، سيد يحيي بن ابراهيم الجحاف، تحقيق: محمد جواد حسيني جلالي، قم: دليل ما، ١٤٢٢ق / ١٣٨٠ش.

ـ اسناد و مدارک نهج البلاغه، محمد دشتي، قم: مؤسسه فرهنگي و تحقيقاتي امير المؤمنين، ١٣٧٨ ش.

ـ اميل يا آموزش و پرورش، ژان ژاک روسو، ترجمه: منوچهر کيا، تهران: گنجينه، ١٣٤٩ش.

ـ البخلاء، عمرو بن بحر جاحظ، بيروت: دار بيروت، ١٤٠٧ق / ١٩٨٧م.

ـ پرتوي از نهج البلاغه با نقل منابع و تطبيق با روايات مآخذ ديگر، پژوهش و برگردان: سيد محمد مهدي جعفري، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد، ١٣٨١ش.

ـ پژوهشي در اسناد و مدارک نهج البلاغه، سيد محمد مهدي جعفري، تهران: قلم، ١٣٥٦ش.

ـ «تأملي در احاديث نقصان عقل زنان»، مهدي مهريزي، حديث‌پژوهي، جلد يکم، قم: دار الحديث، ١٣٨١ش.

ـ تحفة الملوك، علي بن ابي حفص بن فقيه محمود اصفهاني، تصحيح: علي اكبر احمدي داراني، تهران: مركز نشر ميراث مكتوب، ١٣٨٢ش.

ـ ترجمه گويا و شرح فشرده‌اي بر نهج البلاغه، زير نظر ناصر مکارم شيرازي، با همکاري محمد رضا آشتياني و محمد جعفر امامي، قم: هدف، ١٣٧٥ش.

ـ ترجمه نهج البلاغه، محمد دشتي، [تهران]: ستاد اقامه نماز جمعه، ١٣٧٩ش.