علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٨٩ - تحليلي بر نگارشهاي «الموضوعات» در اهل سنت
روش و جامعه پژوهش
اين پژوهش از نوع پيمايشي است. در اين پژوهش با استفاده از روش تحليل استنادي، تمام مقالههاي منتشر شده از شماره ٢٥ تا شماره ٤٤ در فصلنامه علوم حديث تجزيه و تحليل شدهاند. بررسي مقالهها در دو بخش صورت گرفت: بخش اول، شامل سال انتشار، تألیفي يا ترجمهاي بودن، انفرادي يا گروهي بودن و موضوع مقاله كه تمامي مقالات منتشر شده در اين قسمت بررسی شدند؛ بخش دوم، شامل استنادهاي مقالهها بود. براي انجام اين كار، تمامي استنادهاي مقالات مورد بررسی روي فيشهاي مربوطه وارده شده و سپس با توجه به سؤالات مطرح شده، دادههاي موجود با استفاده از نرم افزار«SPSS» تجزيه و تحليل گرديد.
محدوديتهاي پژوهش
١. كامل نبودن اطلاعات كتابشناختي در بسياري از موارد؛ ٢. وارد شدن اسامي مؤلفين به صورتهاي مختلف و عدم مستند سازي آنها با ابزارهاي استاندارد (مثل مستند مشاهير و مؤلفان) كه در بسياري از موارد پژوهشگران را مجبور به مراجعه به ابزارها و منابع مختلف ميكرد؛ ٣. بروز اشکال در تشخيص نوع زبان، سال نشر و محل نشر در برخي از استنادها.
تعاريف مفهومي و تعاريف عملياتي
تحليل استنادي: در مطالعه استنادي كه امروزه در بررسي روابط مفهومي نوشتهها به آن توجه ميشود، رابطه ميان مدرك استناددهنده و مدرك مورد استناد، بررسي ميگردد. اگر بكوشيم قواعدي را كه بر اين رابطه حاكم است كشف كنيم، به تحليل استنادي دست زدهايم.[١]
استناد: در اين تحقيق، منظور از استناد، مآخذي هستند كه نويسندگان در فهرست منابع و مآخذ به عنوان منبع تألیف اثر معرفي كردهاند.
مقاله انفرادي: مقالهاي که توسط يک مؤلف تألیف شده است.
مقاله گروهي: مقالهای که در تهيه و تألیف آن بيش از يک نفر همکاري داشتهاند.
پيشينه پژوهش
الف) در خارج از ايران
کاشکوفسکي، کسي و وايس[٢] در تحقيقي به تحليل استنادي ٦٢٩ عنوان از پاياننامههاي فوق ليسانس و دکتري ارائه شده به دانشگاه ايالت لوا [٣] بين سالهاي ١٩٩٢ ـ ١٩٩٣م، پرداختند. محققان با طبقهبندي پاياننامههاي مورد بررسي در پنج دسته هنر و علوم انساني، علوم زيستي، مهندسي، علوم ورزشي، علوم اجتماعي به تحليل ٤٦٧٤٢ استناد به کار رفته پرداختند. يافتهها نشان داد که مجلات و
[١]. يادآورى مىكند که در تحليل كتابها، بر اساس شهرها، از شماره ٦٥ تا آخر، محل نشر به عنوان شهر و منطقه جغرافيايى منظور شده است.
[٢]. يادآورى مىشود شمارش احاديث، با توجه به عدم شمارهگذارى در كتاب، توسط نويسنده انجام شده است.
[٣]. سير أعلام النبلاء، ج١، ص١٣ - ١٤.