علوم حدیث
(١)
تحليلى بر احاديث نفى قضاى غير حتمى
٣ ص
(٢)
رمزگشایی حدیثی علامه طباطبايی برای ورود به عالم ذر
١١ ص
(٣)
انگاره تكرار نزول آيه
٢٩ ص
(٤)
اخلاق و جنسيت در حديث «خصال النساء»
٤٧ ص
(٥)
بررسي روايات وارده در فضيلت اهل بيت در سورة انسان
٨٨ ص
(٦)
کارکردهای نقل روایات اهلسنّت در منابع شیعی
١١١ ص
(٧)
پژوهشی در اسناد و نسخههای زیارت عاشورا
١٥٣ ص
(٨)
اعتبار دعاهای ابن طاووس از نگاه او
١٨٩ ص
(٩)
نقد و بررسی روایات هاروت و ماروت
٢١٧ ص
(١٠)
جلوههایی از آیین سخنوری در دُستور سخن
٢٤٣ ص
(١١)
احادیث مربوط به دوران شیردهی و تطبیق آن با علوم تجربی
٢٧٠ ص
(١٢)
روش شناسي فقه الحديثي شيخ بهاي
٢٨٦ ص
(١٣)
ديدگاههاي استاد محمد باقر بهبودي در گزينش احاديث صحيح
٣٠٠ ص
(١٤)
پژوهشهاي خاورشناسان درباره نهجالبلاغه
٣٣٠ ص
(١٥)
علی بن محمد نوفلی و کتاب الاخبار
٣٤٤ ص
(١٦)
بررسي و ارزيابي يك تفسير روايي كهنفاطمه
٣٦٥ ص
(١٧)
تحليلي بر نگارشهاي «الموضوعات» در اهل سنت
٣٨٠ ص
(١٨)
تحليل استنادی مقالات فصلنامه «علوم حديث»
٤٠٠ ص
(١٩)
چكيدۀ مقالات به انگليسي
٤٢٣ ص
 
١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٧٢ - احادیث مربوط به دوران شیردهی و تطبیق آن با علوم تجربی

دیدگاه علوم تجربی در باره مدت شیردهی توسط مادر، این است که شیرمادر به تنهایی تا شش ماهگی برای شیرخوار کافی است. از این سن به بعد و با وجود این‌که مقدار ترشح شیرمادر کم نمی‌شود، اما برای تأمین رشد شیرخوار کافی نیست و او احتیاج به غذاهای دیگر دارد. ادامه آن بدون مکمل‌های تغذیه‌ای می‌تواند سبب سوء تغذیه و رشد نامناسب کودک شیرخوار شود.[١] سرویس بهداشت همگانی ایالات متحده (Healthy People ٢٠١٠ (HP ٢٠١٠)) به منظور افزایش سلامت مادران و کودکان هشت هدف را تا سال ٢٠١٠ بیان نمود که یکی از این اهداف، افزایش نسبت مادران شیرده به ٧٥ درصد و ادامه آن تا ماه ششم به میزان پنجاه درصد است.[٢]

از دیدگاه روایات، حداقل مدت شیردهی ـ که با قطع آن صدمه به کودک ایجاد نمی‌شود ـ ٢١ ماه است. قطع زودتر از این زمان، سبب آسیب به شیرخوار می‌شود. مدت کامل شیردهی دو سال کامل است و بیشتر از دو سال ادامه آن ضرورتی ندارد.

امام صادق٧ فرمود:

شیردهی، ٢١ ماه است و آنچه از آن کاسته شود، ستمی بر کودک است.[٣]

همچنين ايشان فرمود:

در شیردهی، آنچه واجب است، ٢١ ماه است و اگر از ٢١ ماه کمتر شود، شیردهی ناقص خواهد بود. و اگر کسی می‌خواهد که شیردهی تمام کند، آن دو سال کامل است.[٤]

در نگاه اول، به نظر می‌رسد که هدف سازمان‌های بهداشتی ـ که تداوم شیردهی تا شش ماهگی است و پس از این زمان شیر مادر به تنهایی برای رشد کودک شیرخوار کافی نیست و نیاز به شروع غذای کمکی وجود دارد، با دیدگاه حدیث در مورد مدت زمانی شیردهی و زمان مناسب برای قطع آن متفاوت است. اما این اختلاف ظاهری ـ که ما بین مدت زمان توصیه شده برای شیردهی وجود دارد ـ اختلاف واقعی نیست و نمی‌تواند از ارزش دیدگاه اسلامی بکاهد. برای این ادعا می‌شود، دلایل ذیل را اقامه نمود:

١. از نظر علوم تجربی، شیرمادر برای مدت طولانی‌تر نیز مفید است. با این‌که از اهداف سازمان‌های بهداشتی تداوم و ادامه شیردهی تا سن شش ماهگی است؛ با این حال، با وجود غذای کمکی شیرمادر تا دو سالگی و یا حتی بیشتر از آن مفید و با ارزش است.[٥]

٢. علت بیان مدت زمان شش ماه به عنوان یکی از اهداف سازمان‌های بهداشتی به این خاطر نیست که از ارزش شیر مادر کاسته می‌شود، بلکه به این خاطر است که تعداد بسیار کمی از شیر خواران پس از شش ماهگی فقط با شیر مادر تغذیه می‌شوند و این، به دلیل تمایلات و مشکلاتی است که مادران دارند


[١]. وسائل‌الشیعة، ج‌٢١، ص٤٥٣، ح٢٧٥٦١.

[٢]. کمک به مادران شیرده، ص٣٦ـ٥٢.

[٣]. تهذیب‌الأحكام، ج‌٨، ص١٠٦ـ١٠٧، ح٩؛ الکافی، ج٦، ص٤٥، ح٢؛ تفسير نور الثقلين‌، ج‌١، ص٢٢٧، ح٨٨٣؛ وسائل‌الشیعة، ج‌٢١، ص٤٧١، ح٢٧٦١٢.

[٤]. سوره بقره، آیه٢٣٣.

[٥]. وسائل‌الشیعة، ج‌٢١، ص٤٥٤، ح٢٧٥٦٣؛ تهذیب‌الأحكام، ج‌٨، ص١٠٥ـ١٠٦، ح٤؛ وسائل‌الشیعة، ج٢١، ص٤٥٤، ح٢٧٥٦٥؛ الکافی، ج‌٦، ص٤١، ح٦ با کمی تغییر در الفاظ و با همان معنا؛ من‌لایحضره‌الفقیه، ج‌٣، ص٥١٠، ح٤٧٨٨؛ وسائل‌الشیعة، ج‌٢١، ص٤٥٥، ح٢٧٥٦٩؛ تفسیر العیاشی، ج‌١، ص١٢١، ح٣٨٥.