علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٣٦ - کارکردهای نقل روایات اهلسنّت در منابع شیعی
با توجه به دیدگاههای مفسّران شیعی در حکم به صدور تقیهای برخی روایات غیر فقهی شایستۀ
ذکر است که حکم به صدور یک روایت از باب تقیه منحصر در روایات فقهی نیست؛ به عنوان نمونه،
در کتاب فقه الرضا ٧ حدیثی از آن حضرت آمده است که معوّذتین عوذههایی بوده که جزء سور
قرآن نیستند:
و أنّ المعوّذتین من الرقیة، لیستا من القرآن، دخلوها فی القرآن، و قیل: أن جبرائیل علّمهما رسول الله٦... و أمّا المعوّذتان فلا تقرأهما فی الفرائض، و لا بأس بالنوافل.[١]
وی، پس از نقل حدیث فوق، مینویسد که بیشک این حدیث از باب تقیه صادر شده است. او پیش از نقل حدیث فوق، روایات نقل شده مبنی بر آنکه ابن مسعود، معوّذتین را جزء قرآن نمیدانسته ذکر کرده و در ادامه، روایات متعددی را از ائمه: در مخالفت با آن آورده است.[٢] نمونۀ دیگر از این دست، حمل قرائت امام صادق٧ از آیات پایانی سورۀ مبارکۀ فاتحة الکتاب بر تقیه است. در حدیثی از حریز آمده است که آن حضرت این آیات را چنین قرائت فرمود: «صراط من أنعمت علیهم غیر المغضوب علیهم و غیر الضالین».[٣]
٨. تفسیر و فهم بهتر آیات
دانسته است که پس از آیات قرآن کریم، روایات معصومان: مهمترین منبع تفسیر به شمار میرود. آیات قرآن کریم، منبع بودن روایات پیامبر٦ را در تبیین و تفسیر قرآن کریم مطرح ساخته و احادیث مشهور متعددی از آن حضرت٦ حجیت روایات ائمه: را اشاره کرده است.[٤]
کنار هم نهادن روایات شیعه و اهلسنّت از پیامبر٦ مجموعۀ بسیار بزرگی از تفاسیر مسند به پیامبر٦ را فراهم خواهد آورد که از ارزش والایی برخوردار است.[٥] بر این اساس، میتوان گفت که یکی دیگر از کارکردهای حايز اهمیت نقل روایات اهلسنّت، فهم بهتر و ارائۀ تفسیری روشنتر از آیات قرآن کریم است.
[١]. آن حدیث چنین است: «عبدالله بن الحسن، عن جده علی بن جعفر، عن أخیه موسى بن جعفر٧، قال: سألته عن الغناء، هل یصلح فی الفطر والأضحى والفرح؟ قال٧: لا بأس به ما لم یعص به» (وسائل الشیعة، ج١٧، ص١٢٢، ح ٢٢١٤٨).
[٢]. تفسیر الصراط المستقیم، ج٢، ص٣٦٥ و ٣٦٦.
[٣]. تهذیب الأحکام، ج٢، ص٦٩،ح ٢٥٠.
[٤]. ر.ك: الإستبصار، ج١، ص٣١٢ و ٣١٣؛ منتقی الجمان، ج٢، ص١٢؛ الحدائق الناضرة، ج٨، ص١٠٩؛ تفسير الصراط المستقيم، ج٣، ص١٠٣؛ تفسیر القرآن الکریم، ج١، ص٥٣.
[٥]. سوره بقره، آيه ٤١.