علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١١٥ - کارکردهای نقل روایات اهلسنّت در منابع شیعی
اما تقوای الهی در حدّ اعلا و شایستۀ آن چگونه برای آدمی ممکن است؟ پاسخ این سؤال در روایتی که ابوبصیر از امام صادق٧ نقل میکند، آمده است. ابوبصیر گوید که از امام صادق٧ دربارۀ کلام الهی Gاتَّقُوا اللّـهَ حَقَّ تُقَاتِهِF[١] پرسش کردم. امام در پاسخ فرمود: انسان آن گونه اطاعت کند که عصیان نکند، و طوری یاد خدا باشد که فراموش نکند، و به گونهای او را شکر کند که کفر نورزد. این حدیث را الدر المنثور، از ابن مسعود، از پیامبر٦ به صورت مسند نقل کرده است.[٢]
نمونۀ دیگر، روایتی است که شیخ طوسی، از ابن مسعود، از پیامبر٦ نقل کرده و در ادامه مینویسد که همین سخن از امام باقر٧ نیز نقل شده است.[٣] نمونۀ دیگر در بحث طلاق و تفسیر Gتَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍF[٤] است، که روایت نبوی از صادقین٨ نیز نقل شده است.[٥] نمونۀ دیگر، روایتی از پیامبر٦ است که مقصود از روز حج اکبر، «یوم النحر» است که از امام صادق٧ نیز همین معنا روایت شده است.[٦] نمونۀ دیگر، حدیثی است که قطبالدین راوندی از پیامبر٦ دربارۀ تفسیر Gالصَّلَوةِ الْوُسْطَىF[٧] به نماز عصر نقل میکند. همو در ادامه یادآور میشود که همین روایت از امام صادق٧ نیز در منابع شیعی آمده است.[٨]
نمونۀ دیگر، روایتی از امام صادق٧، از پیامبر٦ دربارۀ نزول کتب آسمانی پیامبران در ماه مبارک رمضان است که نظیر آن را الدر المنثور، به نقل از وائلة بن اسقع، از پیامبر٦ نقل کرده است.[٩]
نمونۀ دیگر، حدیثی است که الدر المنثور در معنای «حبل الله» از پیامبر٦ نقل کرده و همان معنا
از معانی الأخبار، از امام سجاد٧ آمده است.[١٠] نمونۀ دیگر، روایتی است که صحیحین از پیامبر٦ در بیان احوال سخت صحابهای که پس از آن حضرت حوادثی را پیش آوردند، نقل میکنند نظیر آن نيز
از برخی ائمه شیعه: نیز نقل شده است.[١١] نمونۀ دیگر، حدیثی از امام صادق٧ در بیان مصادیق اوامر الهی در آیۀ دويست سورۀ مبارکۀ آلعمران است که نظیر آن از طرق اهلسنّت از پیامبر٦ نقل
شده است.[١٢]
[١]. تفسير العياشي، ج١، ص٣٣٥، ح ١٥٨.
[٢]. براي نمونۀ دیگر از این دست، ر.ك: الكافي، ج٢، ص٥٤، ح ٢.
[٣]. رجال النجاشي، ص٣.
[٤]. شیخ محمد حسین کاشف الغطاء در مقدمۀ خود بر کتاب الذریعة إلی تصانیف الشیعة به این نکته اشاره دارد (ر.ك: الذریعة إلی تصانیف الشیعة، ج١، ص٦ به بعد).
[٥]. الكافي، ج١، ص٥٣، ح ١٤.
[٦]. علامه طباطبایی و حدیث، ص٩٧.
[٧]. سوره آل عمران، آيه ١٠٢.
[٨]. من وحي القرآن، ج٦، ص١٨٥ و ١٨٦.
[٩]. التبیان، ج٣، ص٦٤.
[١٠]. سورة بقره، آيه ٢٢٩.
[١١]. همان، ج٢، ص٢٤٤.
[١٢]. همان، ج٥، ص١٧١.