قاعده فراغ وتجاوز
(١)
مقدّمه ناشر
١٠ ص
(٢)
پيشگفتار
١٥ ص
(٣)
كليّات
١٩ ص
(٤)
مقدّمه
٢١ ص
(٥)
تعريف اجمالى دو قاعده
٢٢ ص
(٦)
ادلّه قاعده فراغ و تجاوز
٢٣ ص
(٧)
1- اجماع عملى
٢٣ ص
(٨)
2- سيره متشرّعه
٢٤ ص
(٩)
3- سيره عقلائيّه
٢٥ ص
(١٠)
4- اثبات حجيّت قاعده به ملاك اصالة الصحّة
٢٧ ص
(١١)
5- ادلّه محقّق همدانى رحمه الله
٣١ ص
(١٢)
6- اخبار و روايات
٣٥ ص
(١٣)
مقصود از شكّ در شيء چيست؟
٦٦ ص
(١٤)
وحدت يا تغاير قاعده فراغ و قاعده تجاوز
٦٧ ص
(١٥)
بخش اول بررسى تعدّد قاعدهدر مقام ثبوت
٧١ ص
(١٦)
ادلّه قائلين به تعدّد قاعده
٧٣ ص
(١٧)
دليل اوّل عدم وجود قدر جامع بين دو قاعده
٧٣ ص
(١٨)
بيان اوّل نظر محقّق نائينى رحمه الله
٧٣ ص
(١٩)
كلام شيخ انصارى رحمه الله
٧٤ ص
(٢٠)
اشكالات وارد بر كلام شيخ انصارى رحمه الله
٧٤ ص
(٢١)
1- اشكالات ميرزاى نائينى رحمه الله
٧٤ ص
(٢٢)
اشكال محقّق خوئى رحمه الله بر نظر محقّق نائينى رحمه الله
٧٦ ص
(٢٣)
اشكال محقّق عراقى رحمه الله بر نظر محقّق نائينى رحمه الله
٧٧ ص
(٢٤)
نتيجه نزاع و احتمالات موجود
٧٨ ص
(٢٥)
تحقيق مسأله
٧٩ ص
(٢٦)
2- اشكال محقّق عراقى رحمه الله بر نظر شيخ انصارى رحمه الله
٨٠ ص
(٢٧)
3- اشكال محقّق اصفهانى رحمه الله بر نظر شيخ انصارى رحمه الله
٨٢ ص
(٢٨)
تحقيق مطلب در بيان اوّل
٨٤ ص
(٢٩)
بيان دوّم در دليل اوّل
٨٧ ص
(٣٠)
بيان سوّم در دليل اوّل
٨٨ ص
(٣١)
اشكالات اين ديدگاه
٩١ ص
(٣٢)
نتيجه دليل اوّل
٩٢ ص
(٣٣)
دليل دوّم اجتماع لحاظ آلى و استقلالى در شيىء واحد
٩٢ ص
(٣٤)
اشكالات وارد بر دليل دوّم
٩٤ ص
(٣٥)
1- ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله
٩٤ ص
(٣٦)
اشكال ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله
٩٥ ص
(٣٧)
2- ديدگاه محقّق خوئى رحمه الله
٩٥ ص
(٣٨)
دليل سوّم محذور جمع بين معناى حقيقى و مجازى
٩٨ ص
(٣٩)
اشكالات وارد بر دليل سوم
١٠٠ ص
(٤٠)
1- ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله
١٠٠ ص
(٤١)
2- ديدگاه محقّق خوئى رحمه الله
١٠١ ص
(٤٢)
دليل چهارم محذور تدافع
١٠١ ص
(٤٣)
اشكالات وارد بر دليل چهارم
١٠٢ ص
(٤٤)
ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله
١٠٣ ص
(٤٥)
ديدگاه محقّق خويى رحمه الله
١٠٦ ص
(٤٦)
مناقشه در ديدگاه محقّق خويى رحمه الله
١٠٧ ص
(٤٧)
ديدگاه استاد در مورد دليل چهارم
١٠٧ ص
(٤٨)
نتيجه بحث در مقام ثبوت
١٠٧ ص
(٤٩)
بررسى نظريه رجوع شكّ در صحّت به شكّ در وجود
١٠٨ ص
(٥٠)
بخش دوم بررسى تعدد قاعدهدر مقام اثبات
١١١ ص
(٥١)
بررسى مقام اثبات در تعدّد قاعده فراغ و تجاوز
١١٣ ص
(٥٢)
ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله در خصوص جعل قاعده فراغ و تجاوز
١١٣ ص
(٥٣)
اشكالات وارد بر ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله
١١٤ ص
(٥٤)
مقدّمات بحث مقام اثبات
١١٥ ص
(٥٥)
بررسى روايات
١١٧ ص
(٥٦)
الف) روايات قاعده تجاوز
١١٧ ص
(٥٧)
ب) روايات قاعده فراغ
١٢١ ص
(٥٨)
نقد مبناى مرحوم امام خمينى در تعدّد دو قاعده
١٢٣ ص
(٥٩)
فارق قاعده تجاوز و فراغ
١٢٤ ص
(٦٠)
1- اجزاى غير مستقلّه
١٢٥ ص
(٦١)
2- جزء اخير مركّب
١٢٦ ص
(٦٢)
ديدگاه مرحوم امام خمينى رحمه الله در استفاده قاعده تجاوز از روايات
١٢٦ ص
(٦٣)
بررسى روايت موثّقهى بكير بن اعين
١٣٣ ص
(٦٤)
ثمره بحث تعدّد يا وحدت دو قاعده
١٣٨ ص
(٦٥)
بخش سوم تنبيهات دو قاعدهفراغ و تجاوز
١٤١ ص
(٦٦)
تنبيه اوّلجريان قاعده فراغ و تجاوز در همهى ابواب فقه
١٤٣ ص
(٦٧)
بررسى عموميّت قاعده تجاوز
١٥٠ ص
(٦٨)
بررسى قاعده تجاوز در طهارات ثلاث
١٥٣ ص
(٦٩)
عدم جريان قاعده تجاوز در وضو
١٥٤ ص
(٧٠)
اشكالات محقّق عراقى رحمه الله بر نظر شيخ انصارى رحمه الله
١٥٧ ص
(٧١)
اشكالات وارد بر ديدگاه محقّق عراقى رحمه الله
١٥٨ ص
(٧٢)
بررسى ديگر وجوه جمع بين صحيحه و موثقه
١٥٩ ص
(٧٣)
نظر برگزيده در جمع بين موثّقه و صحيحه زراره
١٦٤ ص
(٧٤)
بررسى جريان قاعده تجاوز در غسل و تيمّم
١٦٥ ص
(٧٥)
نظر مرحوم امام خمينى در مورد جريان قاعده تجاوز در غسل
١٧٠ ص
(٧٦)
تنبيه دوّمبررسى جريان قاعده تجاوز در جزء الجزء
١٧١ ص
(٧٧)
ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله
١٧١ ص
(٧٨)
ديدگاه مرحوم محقّق اصفهانى
١٧٣ ص
(٧٩)
تنبيه سومجريان قاعده فراغ و تجاوز در جزء اخير مركّب
١٧٧ ص
(٨٠)
ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله
١٨٠ ص
(٨١)
مناقشه در ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله
١٨٠ ص
(٨٢)
اشكالات محقّق خويى بر ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله
١٨١ ص
(٨٣)
مناقشه در نظريه مرحوم نائينى
١٨٥ ص
(٨٤)
بررسى ديدگاه صاحب منتقى الاصول
١٨٦ ص
(٨٥)
اشكالات وارد بر نظر صاحب منتقى الاصول
١٨٧ ص
(٨٦)
تنبيه چهارمجريان قاعده تجاوز و فراغدر مورد شكّ در صحّت اجزاء
١٩١ ص
(٨٧)
الف- جريان قاعده تجاوز
١٩١ ص
(٨٨)
ب- جريان قاعده فراغ
١٩٣ ص
(٨٩)
نظر برگزيده
١٩٣ ص
(٩٠)
تنبيه پنجممنظور از محلّ، در قاعده تجاوز چيست؟
١٩٥ ص
(٩١)
ادلّه اختصاص قاعده تجاوز به محلّ شرعى
١٩٨ ص
(٩٢)
منظور از «غير» در قاعدهى تجاوز چيست؟
١٩٩ ص
(٩٣)
ديدگاه شيخ انصارى رحمه الله
٢٠٠ ص
(٩٤)
ديدگاه محقّق اصفهانى رحمه الله
٢٠١ ص
(٩٥)
نظر برگزيده
٢٠٢ ص
(٩٦)
تنبيه ششمبررسى اعتبار دخول در غير در قاعده فراغ و تجاوز
٢٠٥ ص
(٩٧)
بررسى اعتبار دخول در غير در مورد قاعده تجاوز
٢٠٦ ص
(٩٨)
بررسى شرعى يا عقلى بودن شرط دخول در غير
٢٠٧ ص
(٩٩)
بررسى اعتبار دخول در غير در مورد قاعده فراغ
٢٠٨ ص
(١٠٠)
جهات موجود در مسأله
٢٠٨ ص
(١٠١)
بررسى جهت اوّل (وجود روايات مطلق)
٢٠٩ ص
(١٠٢)
بررسى جهت دوّم (وجود روايات دالّ بر تقييد)
٢١٣ ص
(١٠٣)
بررسى جهت سوّم (رفع يد از تقييد)
٢١٦ ص
(١٠٤)
تنبيه هفتمجريان قاعدهى تجاوز و فراغ در مورد شكّ در شرايط
٢١٩ ص
(١٠٥)
احتمالات موجود در مسأله
٢١٩ ص
(١٠٦)
بررسى حكم قسم اوّل
٢٢٠ ص
(١٠٧)
اقوال موجود در قسم اوّل
٢٢١ ص
(١٠٨)
ديدگاه مرحوم محقّق نائينى
٢٢٢ ص
(١٠٩)
نقد ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله
٢٢٣ ص
(١١٠)
ديدگاه مرحوم محقّق عراقى
٢٢٥ ص
(١١١)
اشكالات ديدگاه محقّق عراقى رحمه الله
٢٢٧ ص
(١١٢)
بررسى حكم قسم دوّم
٢٣٠ ص
(١١٣)
ديدگاه صاحب منتقى الاصول
٢٣١ ص
(١١٤)
اشكالات نظر صاحب منتقى الاصول
٢٣٢ ص
(١١٥)
بررسى حكم قسم سوّم
٢٣٢ ص
(١١٦)
بررسى حكم قسم چهارم
٢٣٦ ص
(١١٧)
تنبيه هشتمرخصت يا عزيمت بودن لزوم مضىّو عدم اعتناى به شكّ در قاعده تجاوز
٢٣٩ ص
(١١٨)
احتمالات موجود در مسأله
٢٣٩ ص
(١١٩)
ديدگاه محقّق عراقى رحمه الله
٢٤٠ ص
(١٢٠)
اشكال صاحب منتقى الاصول بر ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله
٢٤١ ص
(١٢١)
نقد اشكالات مرحوم صاحب منتقى الاصول
٢٤٢ ص
(١٢٢)
فهرست منابع
٢٤٤ ص
 
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص

قاعده فراغ وتجاوز - حسينى خواه، سيدجواد - الصفحة ٤٥ - ٦- اخبار و روايات

بن سعيد» [١] است كه شيخ طوسى رحمه الله از او نقل مى‌كند؛ طريق مرحوم شيخ به او عبارت است از: «فقد أخبرني به الشيخ أبو عبد اللَّه محمّد بن محمّد بن النعمان‌- [شيخ مفيد رحمه الله‌]- و الحسين بن عبيد اللَّه وأحمد بن عبدون، كلّهم، عن أحمد بن محمّد بن الحسن بن الوليد عن أبيه؛ وأخبرني به أيضاً أبو الحسين بن أبي جيّد القميّ، عن محمّد بن الحسن بن الوليد، عن الحسين بن الحسن بن أبان، عن الحسين بن سعيد.

ورواه أيضاً محمّد بن الحسن بن الوليد، عن محمّد بن الحسن الصّفار، عن أحمد بن محمّد، عن الحسين بن سعيد» [٢]؛ و اين طريق، طريق صحيح و خالى از اشكال است.

«عن صفوان»: مراد، صفوان بن يحيى البجلّى و از اصحاب اجماع است. [٣]

«عن إبن بكير»: عبداللَّه بن بكير بن أعين، أبو على الشيبانىّ مى‌باشد؛ وى فطحى مذهب بوده، ولى با اين حال، ثقه و از اصحاب اجماع است. [٤]

ذكر «محمّد بن مسلم» نيز گذشت. بنابراين، روايت از نظر سند مشكلى ندارد و موثّقه است.

معناى روايت: امام باقر عليه السلام مى‌فرمايد: در هر چه شكّ كردى كه محل آن گذشته بود، بنا را بر انجام آن بگذار.

اين روايت نيز همانند روايت قبل، عموميّت داشته و شامل همه ابواب فقهى‌


[١]- الحسين بن سعيد بن حمّاد بن مهران الأهوازي، من موالي عليّ بن الحسين عليهما السلام، ثقة، روى عن الرضا وأبي جعفر الثاني وأبي حسن الثالث عليهم السلام، أصله كوفي، وانتقل مع أخيه الحسن إلى الأهواز، وله ثلاثون كتاباً. (محمّد حسن طوسى، الفهرست، ص ١١٢، شماره ٢٣٠؛ و ر. ك: احمد بن على نجاشى، رجال النجاشى، ص ٥٨، شماره ١٣٧).

[٢]- محمّد بن حسن طوسى، تهذيب الأحكام، ج ١٠، ص ٣٨٦، شماره ١٥.

[٣]- ر. ك: محمّد بن حسن طوسى، إختيار معرفة الرجال المعروف برجال الكشّى، ص ٥٩٩، شماره ١٠٥٠؛ مرحوم شيخ در «الفهرست» نيز در مورد او مى‌نويسد: «أوثق أهل زمانه عند أصحاب الحديث وأعبدهم، وكان يصلّي كلّ يوم وليلة خمسين ومائة ركعة، ويصوم في السنة ثلاثة أشهر ...»- (الفهرست، ص ١٤٥، شماره ٣٥٦)-؛ نجاشى رحمه الله نيز او را چنين توصيف مى‌كند: «صفوان بن يحيى، أبو محمّد البَجَلّي بَيّاع السابُريّ، كوفي، ثقة ثقة، عين. روى أبوه عن أبي عبد اللَّه عليه السلام، وروى هو عن الرضا عليه السلام، وكانت عنده منزلة شريفة.»- رجال النجاشى، ص ١٩٧، شماره ٥٢٤-.

[٤]- محمّد بن حسن طوسى، الفهرست، ص ١٧٣، شماره ٤٦٣؛ احمد بن على نجاشى، رجال النجاشى، ص ٢٢٢، شماره ٥٨١؛ محمّد بن حسن طوسى، إختيار معرفة الرجال المعروف برجال الكشّى، ص ٤٤١، شماره ٧٠٥.